تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٧

آزنون‌هاى سخت هميشگى است

« أَلَآ إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ »

يعنى : به خاطر تسليت خاطر و توصيهء به صبر به آنها گفته مىشد : آگاه باشيد كه يارى خدا نزديك است . و گوينده خداوند بود ، ياپيامبر نسبت به امت ، يا امت نسبت به يكديگر .

يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ اْلأَقْرَبينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ ( 215 )

تفسير :

« يَسَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ »

ظاهر « ما » ى موصوله ، سؤال از نوع اموالى است كه بايد انفاق نمود از نقد و جنس و غلّات و انعام و غير آنها . مىفرمايد : اى پيامبر ، از تو مىپرسند چه مالى را انفاق كنند ؟ و ظاهر جواب اين است كه سؤال از انفاقات مستحب است نه مانند زكات واجب كه به والدين نمىرسد ؛ و نه مانند انفاق واجب به عَمودَيْن ( يعنى پدر و مادر و اجداد ، و فرزندان و نوادگان ) كه بر ارحام ديگر واجب نيست .

« قُلْ مَآ أَنفَقْتُم مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَ لِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتمَى وَالْمَسكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ »

در اين جمله اشاره است به اين‌كه سؤال از نوع اموال انفاقى اهميت ندارد ، بلكه آنچه سزاوار سؤال است مورد مصرف مال است كه به چه كسانى بدهند و يا در چه كارى صرف كنند . و معناى آيه اين است كه اى پيامبر ، به آنها بگو : هر چه از خير - يعنى مال دنيا - خواستيد انفاق كنيد به پدر و مادر و خويشان و يتيمان و فقيران و واماندهء در راه انفاق كنيد .

و مراد از والدين اعمّ از پدر و مادر و اجداد پدرى و مادرى است هر چه بالا رود ؛ و مراد از نزديكان همهء مراتب دور و نزديك ارحام است ؛ و مراد از يتيمان ، يتيمان فقير است و ذكر مساكين پس از آن يعنى جمع بين خاص و عام براى اهميت خاص است . و معناى « ابن سبيل » مسافر است و مراد ، كسى است كه در طول مسافرت هزينه‌اش تمام شده است . و ظاهر اين است كه سبيل در اين‌جا مانند اغلب موارد استعمالش در قرآن مجيد به معناى سبيل معنوى است نه حسّى مادى ، پس كلام شامل راهيان طريق علوم دينى در انواع مختلف آن و هر علمى كه قوام حيات مسلمين به