تفسير روان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٤
حليت حرام‌ها در اضطرار
لغت و اعراب :
من الكتاب بيانِ ما أنزل اللَّه يا حال از آن است و ضمير به راجع به كتمان يا مكتوم است . أكل فى بطنه أى ملأ بطنه ، يعنى به پُرى شكم خورد .
تفسير :
« إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَآ أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتبِ »
آيه دربارهء علماى يهود و نصارا است راجع به آن كه پيوسته اجزاى تورات و انجيل را از ملت خود و عوام يهود و نصارا پنهان مىكردند . مىفرمايد : بىترديد كسانى كه آنچه را خداوند از كتاب آسمانى نازل كرده كتمان مىكنند - مراد ، آيات و جملاتى از آن دو كتاب است كه دربارهء پيامبر اسلام و نبوت و اوصاف كمال او و كتاب آسمانى و دين و غزوات و پيروزىهاى او نازل شده ؛ و مراد از كتمان ، حذف يا تحريف يا تأويل يا ترك بيان و خواندن آن براى مردم است - .
« وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا »
و بدين سبب بهايى اندك از دنيا به‌دست مىآورند ؛ يعنى از رياست چند روزه و منافع مادى و جاهى آن برخوردار مىشوند ؛
« أُوْلئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ »
يعنى : آنان در دنيا و آخرت جز آتش به پُرىِ شكم خويش نمىخورند . اما خوردن آتش در دنيا از اين روست كه اين خوردن دنيوى سبب آن خوردن اخروى است و مسبّب را نحوى از وجود در سبب است و از اين رو اطلاق اسم مسبّب بر سبب جايز است ، و اما در آخرت از اين روست كه آن خوردن تبلور خارجى و تجسم عينى اين خوردن است .
« وَ لَايُكَلّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيمَةِ وَ لَايُزَكّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ »
يعنى : و خداوند در روز قيامت هرگز با آنها سخن نخواهد گفت - يعنى مشمول غضب و بىاعتنايى خدا خواهند بود - و هرگز آنها را از پليدى گناهان فكرى و عملى ، به وسيلهء شفاعت و رحمت و عفو خود پاك نخواهد كرد و آنها را عذابى دردناك است ؛ نعوذ باللَّه منه .
« أُوْلئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُاْ الضَّللَةَ بِالْهُدَى وَ الْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ »
گمراهى و هدايت مربوط به دنيا ، و عذاب و مغفرت مربوط به آخرت است . يعنى : آنها كسانى هستند كه در دنيا گمراهى را به هدايت خريدند ؛ يعنى در دنيا گمراهى خود و پيروان خود را در دين