تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى) — الصفحة ٠.٢١٩
الف - مذاهب اسلامى
باقر ( ع ) ، قائل به امامت فرزند امام سجاد ( ع ) ، زيد گرديدند و به « زيديّه » معروف شدند . « 1 »
امام صادق ( ع ) در برابر اين حركت انحرافى نيز بشدّت موضع گرفت . در گام نخست ، سران آنان مانند كثير ، سالم بن ابو حفصه و ابو جارود را افرادى كذّاب و دروغگو خواند و آنان را سزاوار لعنت الهى دانست . « 2 »
در گام دوّم ، اصل تشكيلات زيديّه را منحرف از خطّ امامت معرفى كرده يارانش را از هرگونه كمك و همكارى با اين گروه منع مىكرد .
عُمَر بن يزيد مىگويد : از امام صادق ( ع ) از صدقه دادن و كمك كردن به ناصبيها و زيديّه پرسيدم . امام ( ع ) فرمود :
هيچ گونه كمكى به آنان نكن و چنانچه مىتوانى حتى آب نيز به ايشان نده . زيديّه همان افراد ناصبى و دشمنان سرسخت ما هستند . « 3 »
5 - غلات : « 4 »
در آخر دوران امامت امير مؤمنان ( ع ) و در درون جامعهء اسلامى ، فرقه‌اى به نام « غلات » شكل گرفت . اين فرقه در اثر پيشگوييها و معجزاتى كه از آن حضرت مىديدند در دوستى خود نسبت به آن بزرگوار غلوّ كرده ، او را به مرتبهء خدايى رسانده يا قائل به حلول روح خدايى در وى شدند .
در دوران امامت امام باقر و امام صادق عليهما السّلام كه شرايط براى آزادى نشر انديشه‌هاى مختلف بيش از پيش فراهم شده بود ، فعّاليتهاى اين گروه نيز افزايش پيدا كرد . و كسانى همچون مغيرةبن سعيد و ابو الخطاب به نشر اين تفكر كفرآميز پرداختند . « 5 »
تفكر غلات ، از سوى امامان معصوم بشدّت مورد نفى و انكار قرار گرفت و آن بزرگواران با صراحت ، بيزارى خود را از اين فرقه گمراه اعلام كرده ، آنان را سزاوار غضب الهى دانستند .
( 1 ) - الملل و النحل ، شهرستانى ، ج 1 ، ص 137 .
( 2 ) - بحار الانوار ، ج 37 ، ص 32 و رجال كشى ، ج 2 ، ص 496 .
( 3 ) - همان مدرك .
( 4 ) - غلات ، جمع غالى ، به معناى غلو كننده است و غلو در لغت به معناى گزافه گويى و زياده روى و افراط در امرى است .
( 5 ) - ر . ك : الفرق بين الفرق ، ص 236 و 238 و 247 و الملل و النّحل ، ج 1 ، ص 176 - 180 .