تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى) — الصفحة ٠.١٣٦
آثار نامطلوب تقيّه
خلاصه
اوضاع نابسامان اواخر دوران حكومت امويان و شرايط ويژه فرهنگى دوران امامت امام صادق ( ع ) و نيز زمينه‌هاى فراهم آمده از قبل توسط امام باقر و امام سجاد ( ع ) موجب شد تا پيشواى ششم به يك برنامهء اصلاحى بنيادين همّت گمارد و منشأ اميد صادقى باشد كه شيعه سالها انتظار آن را مىكشيد .
آن حضرت درآن شرايط حساس ، بار سنگين رسالت علوى و مسؤوليت بازسازى ساختار فرهنگى نظام توحيدى را بر دوش گرفت .
امام ( ع ) براى تحقق بخشيدن اين رسالت مهمّ ، دو اصل اساسى را مدّنظر قرار داد :
نخست ، خود را ز جريانات و كشمكشهاى سياسى بين امويان و عباسيان كنار كشيد ، امام در اين كشمكشها بگونه‌اى موضع گرفت كه هيچ يك از اطراف درگيرى نتوانستند از وجود آن حضرت به نفع خود سود ببرند و يا آن گرامى را متهم به مخالفت با خودنمايند .
دوّم ، كليّهء فعّاليتهاى متعرضانه نسبت به دستگاه خلافت را در پوشش « تقيّه » انجام داد و آن را به عنوان ابزار وتاكتيكى مؤثر براى اجراى سياستهاى اصولى خود به كار گرفت و عمل درچار چوب آن را به ياران خود توصيه كرد .
تاكتيك « تقيّه » گرچه در يك نگاه ، نقش مهمّى در پيشبرد اهداف امام صادق ( ع ) داشت ، ليكن درنگاهى ديگر موجب شد بسيارى از فعاليّتها وابعاد زندگى آن حضرت بويژه در زمينه‌هاى سياسى و تشكيلاتى براى هميشه درهاله‌اى از ابهام باقى بماند .
پرسش
1 - چه عواملى امام صادق ( ع ) را در برنامهء اصلاحى خود يارى داد ؟
2 - واژه « قيام » دراصطلاح روايات به چه معنايى است ؟ و چرا به امام صادق ( ع ) « قائم » گفته مىشد ؟
3 - نخستين خطمشى كلّى امام صادق ( ع ) دراجراى سياستهاى فرهنگى خود چه بود ؟
4 - تقيّه يعنى چه و امام صادق ( ع ) چگونه آن را در خدمت اهداف خود قرار داد ؟
5 - رعايت اصل « تقيّه » چه پيامدهاى نامطلوبى درتاريخ زندگى امام‌صادق ( ع ) برجاى نهاد ؟