تفسير تطبيقى (فارسى) — الصفحة ٥٤
ب ) استناد به آيات قرآن
سطح بطون آيات است بر اساس معيارهاى خاص خودش ارزيابى شود .
ه ) رفع اتهام باطن‌گرايى نسبت به تفسير شيعه « 1 » ( به ويژه در بخش تفسير آيات ولايت ) .
ادلّه وجود بطون در نگاه فريقين
ادلّه وجود بطون در نگاه فريقين
وجود ساحتها يا معانى باطنى قرآن از نظر ثبوتى امرى ممكن است بدون آنكه امتناع عقلى يا قبح عقلايى داشته باشد « 2 » از نظر اثباتى نيز هر دو فريق ادلّه متعدّدى بر آن اقامه كرده‌اند كه عبارتند از :
الف ) مقايسه حجم نيازهاى هدايتى بشر با الفاظ محدود قرآن
الف ) مقايسه حجم نيازهاى هدايتى بشر با الفاظ محدود قرآن
قرآن كريم از يكسو كتاب هدايت انسانهاست و به زبان آنان سخن گفته و از سوى ديگر بيان‌كننده همه معارفى است كه در سعادت انسان مؤثر است و چون بيان همه اين معارف در قالب الفاظ محدود قرآن ميسر نيست بخشى مهم از آنها در قالب معانى باطنى بيان شده است .
ب ) استناد به آيات قرآن
ب ) استناد به آيات قرآن
هر دو فريق براى اثبات وجود بطون قرآن به اطلاق يا عموم برخى از آيات شريفه ، تمسّك جسته‌اند « 3 » از جمله : تعبير . . . وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ . . . « 4 »
( 1 ) . ر . ك : التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 46 - 49 ؛ ناصر قفارى ، اصول مذهب الشيعة ، ج 1 ، ص 151 ؛ التفسير و المفسرون ، ج 2 ، ص 27 - 32 و ص 41 . ( 2 ) . يكى از دانشمندان در اين زمينه مىنويسد : . . . اگر گوينده‌اى از كلام خود دو معنا قصد كند يكى بر مبناى قواعد عربى و اصول عقلايى محاوره با دلالت آشكار و معنايى ديگر بر مبناى رمز و رازى ويژه با دلالت پنهان به نحوى كه تنها برخى از خواص - كه از راز و رمز آن باخبرند - آن را بفهمند ، كارى ممكن و معقول است . برهان عقلى بر استحاله اين كار وجود ندارد و عقلا نيز آن را قبيح و ناپسند نمىدانند بلكه چه بسا بتوان گفت : اصولا يكى از عناصر اصلى در آفرينش آثار ادبى و هنرى برخوردارى لفظ از دو بعد آشكار و نهان است . . . و اين كمال امتيازى است كه فقدان آن در كتابى مانند قرآن بعيد و دور از انتظار است . ر . ك : على اكبر بابايى ، مجله معرفت ، ش 26 ، مقاله : باطن قرآن كريم . ( 3 ) . ر . ك : روش‌شناسى تفسير قرآن ، زير نظر محمود رجبى ، ص 254 ؛ روح المعانى ، ج 1 ، ص 17 . ( 4 ) . نحل ، 49