تفسير تطبيقى (فارسى) — الصفحة ٤٣

تلقى فريقين از احاديث نهى از تفسير به رأى

وجود رواياتى كه مضمون اين احاديث را تاييد مىكند ، « 1 » ضعف احتمالى سند را جبران خواهد كرد . « ترمذى » در سنن خود از رسول خدا چنين نقل كرده است :

من قال في القرآن به غير علم فليتبوأ مقعده من النار ؛ هركس در مورد قرآن سخن بدون علم بگويد ، بايد جايگاهش را براى آتش آماده كند . « 2 »

ترمذى ضمن آنكه اين حديث را حسن صحيح مىداند حديثى ديگر به همين مضمون با سند حسن از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چنين نقل مىكند :

. . . و من قال في القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار ؛ و هركس درباره قرآن با رأى خود سخن گويد ، بايد جايگاهش را براى آتش آماده كند . « 3 »

نسايى نيز اين حديث را بدين صورت آورده است :

من قال في القرآن برأيه أو بما لا يعلم فليتبوأ مقعده من النار ؛ هركس در مورد قرآن با رأى خود يا بدون علم سخن گويد ، بايد جايگاهش را در آتش آماده كند . « 4 »

حاصل آنكه هيچ‌كس از فريقين اين احاديث را به دليل ضعف سند يا عدم اعتبار مصدر ، نفى نكرده است بلكه با تلقى به قبول ، درصدد فهم درست دلالت آنها برآمده‌اند .

تلقى فريقين از احاديث نهى از تفسير به رأى

تلقى فريقين از احاديث نهى از تفسير به رأى

در بين فريقين دو تلقى عمده از اين احاديث هست جمعى اندك از آنان به استناد اين احاديث ، تفسير قرآن را به طور مطلق نهى كرده و هر نوع تلاشى را براى استنباط از قرآن بدون استناد به قول معصوم ( در بين شيعه ) و يا به قول پيامبر خدا و صحابه يا تابعينى كه از صحابه فرا گرفته‌اند ( در بين اهل سنت ) حرام مىدانند .

( 1 ) . ر . ك : جامع البيان ، ج 1 ، ص 58 ، 59 ؛ طبرى 7 حديث به اين مضمون نقل كرده است و نيز ر . ك : حسين بغوى ، معالم التنزيل ، ج 1 ، ص 35 . ( 2 ) . محمد ترمذى ، الجامع الصحيح ( سنن ترمذى ) ، كتاب التفسير ، ج 5 ، ص 199 ، ح 2950 ؛ احمد نسائى ، سنن الكبرى ، كتاب فضائل القرآن ، ج 5 ، ص 31 ، ح 8084 ؛ احمد بن حنبل ، مسند ، ج 3 ، ص 496 ، ح 2069 ( 3 ) . الجامع الصحيح ( سنن ترمذى ) ، كتاب التفسير ، ج 5 ، ص 199 ، ح 2951 و به همين مضمون ص 200 ، ح 2952 ( 4 ) . سنن الكبرى ، كتاب فضائل القرآن ، ج 5 ، ص 31 ، ح 8085