تفسير تطبيقى (فارسى) — الصفحة ٤٢

بررسى أسناد فريقين در روايات نهى از تفسير به رأى

واقع باشد و يا به صورت جزمى درآمده است .

اين واژه در احاديث نهى از تفسير به رأى به معناى باور و ديدگاهى است كه شخص آن را بر اثر تلاش فكرىاش برگزيده است .

بررسى أسناد فريقين در روايات نهى از تفسير به رأى

بررسى أسناد فريقين در روايات نهى از تفسير به رأى

روايات نهى از تفسير به رأى در مصادر فريقين نقل شده‌اند ، اين احاديث در مصادر شيعى در حد مستفيض « 1 » به بيش از ده روايت مىرسد « 2 » و برخى آنها را در حد تواتر به حساب مىآورند « 3 » در ميان اين روايات روايت با سند معتبر نيز يافت مىشود مانند اين حديث از پيامبر گرامى اسلام كه فرمود :

قال اللّه عزّ و جلّ : ( ما آمن بي من فسّر برأيه كلامى . . . ) ؛ خداوند فرموده است : هركس سخن من [ قرآن ] را با رأى خويش تفسير كند ، به من ايمان نياورده است . . . « 4 »

گونه ديگرى از احاديث چنين نقل شده است :

. . . من قال في القرآن به غير علم ، فليتبوأ مقعده من النار ؛ هركس درباره قرآن سخنى بدون علم گويد بايد جايگاهش را براى آتش آماده كند . « 5 »

در مصادر اهل سنت نيز تعدادى از اين احاديث به چشم مىخورد هر چند عده‌اى از اهل سنت در سند برخى از اين احاديث مناقشه كرده‌اند « 6 » ليكن شهرت آنها و نيز

( 1 ) . ر . ك : تفسير العياشى ، ج 1 ، ص 95 ، ح 1 - 5 و 6 ؛ محمد صدوق ، التوحيد ، ص 68 ، ح 23 ؛ كمال الدين ، باب 24 ، ص 256 ، ح 1 ؛ بحار الانوار ، ج 92 ، ص 110 ، 111 ؛ سيد هاشم بحرانى ، البرهان ، 1 ، ص 17 - 19 . ( 2 ) . ر . ك : روش‌شناسى تفسير ، زير نظر محمود رجبى ، ص 56 . ( 3 ) . ابو القاسم خويى ، البيان ، ص 269 ( 4 ) . امالى ، مجلس 2 ، ح 3 و نيز ر . ك : محمد جواد محمودى ، ترتيب الامالى ، ج 8 ، ص 349 ، ح 4789 ؛ التوحيد ، باب التوحيد و نفى التشبيه : ص 68 ، ح 23 ؛ عيون اخبار الرضا ، باب ما جاء عن الرضا في التوحيد ، ج 1 ، ص 107 ، ح 4 . براى اطلاع از وضعيت رجال اين حديث و اعتبار آنها ر . ك : ابو طالب تجليل تبريزى ، معجم الثقات ، ص 118 . ( 5 ) . التوحيد ، باب معنى « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ » ، ص 90 ، 91 ، ح 5 ( 6 ) . ر . ك : محمود آلوسى ، روح المعانى ، ج 1 ، ص 6 ؛ شعيب ، الارنئوط ، ( حاشيه ) مسند احمد حنبل ، ج 3 ، ص 496 ، ح 2069 .