تفسير تطبيقى (فارسى) — الصفحة ٢٥٤
1 . تحليل درونى از دلالت آيه
1 . تحليل درونى از دلالت آيه
1 . تحليل درونى از دلالت آيه
اساسىترين نقاطى كه در حوزه تحليل درونى آيه بدان تمسك شده ، و برخى از مفسران اهل سنت مانند فخر رازى به تفصيل به آنها پرداخته و آنها را برجسته كرده‌اند ، عبارتند از :
الف ) ثانى اثنين : در اين تعبير خداوند از ابو بكر به عنوان « دومين نفر » ياد كرده و او را هم رديف و هم سان پيامبر به شمار آورده است و اين مطلب حكايت از مقام و منزلت سترگ ابو بكر در پيشگاه الهى است .
ب ) إذ هما فى الغار : اين تعبير نيز مانند تعبير پيشين ، ابو بكر را در جايگاهى كنار پيامبر به تصوير كشيده است و از همراهى او با پيامبر در غار گزارش مىكند .
ج ) إذ يقول لصاحبه : در اين جمله ، خداوند ابو بكر را صاحب پيامبر معرفى كرده است . منظور از « صاحب » معناى اصطلاحى آن است ، در حالى كه در قرآن از هيچ‌يك از صحابى پيامبر به عنوان صحابى ياد نشده است . ذكر اين توصيف براى ابو بكر نشانگر كمال نزديكى و قرب او به پيامبر اكرم و حكايت‌گر آن است كه او برترين صحابى پيامبر خدا و صاحب سرّ اوست !
فخر رازى در تفسير كبير خود اين گونه مىگويد :
« إنّه تعالى وصف أبا بكر بكونه صاحبا للرسول و ذلك يدلّ على كمال الفضل » ؛ « 1 »
خداوند متعال ابو بكر را صاحب پيامبر به شمار آورده و اين بالاترين امتياز است .
آلوسى در تفسير اين فقره از آيه مىگويد :
« و فيها النص على صحبته - رضى اللّه تعالى عنه - لرسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و لم يثبت ذلك لأحد من أصحاب رسول اللّه - عليه الصلاة و السلام - سواه ، و كونه المراد من الصاحب ممّا وقع عليه الاجماع » ؛ « 2 »
در اين آيه به مصاحبت و همراهى ابو بكر با پيامبر اكرم تصريح شده و اين ويژگى براى هيچ‌كدام از اصحاب پيامبر ثابت نشده است ، و به اجماع علما مراد از صاحب ، ابو بكر است .
( 1 ) . التفسير الكبير ، ج 16 ، ص 65 ( 2 ) . روح المعانى ، ج 6 ، ص 144