تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ٤١
3 - عرصهء ادارى
بود كه در دوران خلافت عثمان دراختيار عده‌اى خاص قرار گرفته بود . امير مؤمنان عليه السلام ، اموال و تيولهايى « 1 »
را كه عثمان به عمّال و خويشاوندان خود بخشيده بود به بيت‌المال بازگرداند . « 2 »
پس از آن ، مردم را در تقسيم اموال به سياست خود آگاه ساخت و فرمود :
مردم ! من نيز فردى از شما هستم و در سود و زيان با شما شريكم . من شما را به سوى روش پيامبر صلى الله عليه و آله رهبرى خواهم نمود و دستورهاى او را در ميان شما اجرا مىكنم . آگاه باشيد هر قطعه زمين و تيولى كه عثمان آن را به ديگرى داده است و هر مالى كه از مال خدا عطا كرده بايد به بيت‌المال بازگردانده شود . همانا هيچ چيز حق را از بين نمىبرد ، سوگند به خدا اگر چه ببينم اين مال جهيزيه زنى قرار گرفته باشد و يا با آن كنيزى خريده شده باشد همه را بازمىگردانم ، همانا در عدل گشايشى هست و كسى كه عدالت بر او تنگ باشد ، ستم بر او تنگ‌تر است . « 3 »
3 - عرصهء ادارى
3 - عرصهء ادارى
امام عليه السلام سياست ادارى خود را در دو زمينه عملى ساخت :
الف - عزل و بركنارى واليان ناصالح . امام عليه السلام در اين زمينه مىفرمايد :
من از اين اندوهناكم كه سفيهان و بدكاران اين امت ، زمام كار را به دست گيرند ، درنتيجه مال خدا را در ميان خود دست به دست بگردانند و بندگان خدا را به بردگى خود بكشانند ، با صالحان نبرد كنند و فاسقان را همدست خويش قرار دهند . در اين گروه ، برخى هستند كه شراب نوشيده و حد بر او جارى شده است و بعضى از آنان اسلام را نپذيرفتند تا براى آنان عطائى تعيين گرديد . . . . « 4 »
ب - تعيين زمامداران صالح و شايسته و اعزام آنان به شهرها . عثمان بن حنيف را
( 1 ) - تيول عبارت است از ملك و آب و زمينى كه از ناحيه دولت به كسى واگذار شود تا از درآمد آن استفاده كند ( فرهنگ‌عميد ) .
( 2 ) - مسعودى در مروج الذهب ، ج 2 ، ص 353 و ابن ابىالحديد در شرح خود بر نهج‌البلاغه ، ج 1 ، ص 270 به اين مطلب تصريح كرده‌اند . براى آگاهى بيشتر به دو منبع فوق و همچنين به شرح نهج‌البلاغه خوئى ، ج 3 ، ص 215 و فى ظلال نهج‌البلاغه ، ج 1 ، ص 130 و شرح بحرانى ، ج 1 ، ص 296 و كتاب سير الائمه عليهم السلام نوشته علّامه سيد محسن امين ، ج 1 ، جزء دوم ، ص 11 رجوع شود .
( 3 ) - ثورة الحسين ، مهدى شمس‌الدين ، ص 75 ؛ نهج‌البلاغه ، خ 15 ؛ شرح ابن ابىالحديد ، ج 1 ، ص 269 .
( 4 ) - نهج‌البلاغه ، نامه 62 .