تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ٢٦٦
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
متوكل غرق در شهوات و باده‌گسارى بود . وى در حرمسراى خود چهار هزار كنيز داشت . « 1 »
كناره‌گيرى خلفا از امور حكومتى و سپردن زمام امور كشور به تركان بىكفايت و بيگانه از امور سياسى و ادارى ، موجب از هم گسيختگى نظام مديريتى كشور پهناور اسلامى و گسترش فساد ادارى و مالى در تمامى زواياى حكومت شد .
از بارزترين نمودهاى اين فساد از بين رفتن روحيّه تعهّد و مسؤوليّت‌پذيرى كارگزاران و رواج بازار رشوه و اختلاس اموال عمومى در ميان كارمندان دولت بود . بگونه‌اى كه پست‌ها نه بر مبناى لياقت و كاردانى افراد كه بر پايه مقدار پول و رشوه‌اى كه پرداخت مىكردند به آنان واگذار مىشد .
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
در دوران امامت امام هادى عليه السلام قلمرو خلافت اسلامى پس از يك آرامش نسبى در اواخر دوران مأمون ، صحنهء درگيرىها ، آشوب‌ها و جنبش‌هاى مسلّحانه گروه‌هاى مختلف با انگيزه‌هاى گوناگون بود . برخوردهاى اعتقادى و مناقشات علمى دوران مأمون در اين دوره جاى خود را به تحركات سياسى و برخوردهاى نظامى داده بود . علّت اساسى آن تبديل دستگاه خلافت به سلطنت بود كه پادشاهى آن را نظاميان ترك برعهده داشتند و خلفا تنها ابزار اعمال سياست‌هاى آنان بودند . در چنين شرايطى طبيعى بود كه مخالفان حكومت به راه حلّ نظامى روى آورند .
اين آشوب‌ها در بيشتر مناطق بويژه بغداد ، اندلس ، فارس ، طبرستان ، ماوراءالنهر ، شام و . . . به چشم مىخورد .
نتايج زيانبار اين كشمكش‌ها در درون جامعه اسلامى دامنگير توده‌هاى مردم مىشد كه راه به جايى نداشتند . آنان ، هم از ناحيه حكومت و عوامل ستمگر و سنگدل آن همچون « ابن زيات » و « ابن خصيب » « 2 »
تحت فشار و آزار بودند و هم از ناحيه گروه‌هاى
( 1 ) - تاريخ الخلفاء ، ص 349 .
( 2 ) - دو نفر ياد شده در حكومت عباسى منصب وزارت داشتند . در وصف جنايات ابن زيات نوشته‌اند : وى براى شكنجه‌مخالفان ، تنورى آهنين ساخته و ميخهايى در آن نصب كرده بود ( الفخرى ، ص 235 ) احمد بن خصيب در آغاز ، منشى متوكل بود و پس از آن وزير وى شد . او فردى ستمگر و تنگ‌نظر بود و به هيچ كس رحم نمىكرد .