تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ٢٤٥
شهادت امام رضا عليه السلام
يعنى قتل . ولى پيداست كه آشكارا كشتن امام رضا عليه السلام با آن موقعيّت و جايگاه ممتازى كه داشت نه كار آسانى بود و نه به صلاح حكومت . از اين رو ، براى اجراى توطئه خود حيله‌اى به كار برد كه هم اجرايش آسان بود و هم پيامدش براى حكومت كمتر .
او تصميم گرفته بود به بغداد برود تا مشكل اساسى اين ناحيه را به نفع خود حل كند ؛ ليكن لازم بود پيش از ورود به بغداد دو مانع عمده را از سر راه خود بردارد تا صداقتش را براى ناراضيان بغداد به اثبات رساند . اين دو مانع عبارت بود از وزيرش فضل بن سهل و وليعهدش حضرت رضا عليه السلام .
مأمون همراه وزير و وليعهدش مرو را به مقصد بغداد ترك كرد . فضل را در حمّام سرخس با حيله به قتل رسانيد . هنگامى كه به طوس رسيد امام رضا عليه السلام را به منزل خود دعوت كرد و به دست خود و بدون هيچ واسطه‌اى با خوراندن انگور « 1 »
يا انار مسموم « 2 »
به آن حضرت او را شهيد كرد . تاريخ شهادت امام عليه السلام بنا بر قول مشهور ، آخر ماه صفر ، سال 203 هجرى ، « 3 »
يك سال و اندى پس از صدور فرمان ولايتعهدى به نام آن حضرت ذكر شده است .
مأمون براى بىگناه جلوه دادن خود و سرپوش نهادن بر اين جنايت ، پس از شهادت امام در حالى كه گريبان چاك زده بود ، اشك مىريخت و بر سر مىزد و به سوى خانه امام شتافته اظهار بىتابى مىكرد . « 4 »
سپس سادات و هواداران امام را فراخواند و جسد حضرت را به آنان نشان داد و گفت ببينيد كه پيكر او سالم و طبيعى است . « 5 »
سپس براى جلوگيرى از هرگونه شورشى اعلام كردند پيكر امام امروز تشييع نمىشود و چون مردم پراكنده شدند ، به دستور مأمون پيكر مطهر امام را شبانه غسل داده و كفن كردند و شبانه در كنار قبر هارون به خاك سپردند . « 6 »
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 49 ، ص 293 .
( 2 ) - اعلام الورى ، ص 340 .
( 3 ) - همان ، ص 314 .
( 4 ) - ر . ك : مناقب ، ج 4 ، ص 375 .
( 5 ) - بحارالانوار ، ج 49 ، ص 309 ؛ مقاتل الطالبيين ، ص 378 .
( 6 ) - بحارالانوار ، ج 49 ، ص 299 ؛ عيون اخبارالرّضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 270 .