تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ١٩٩
پيگيرى نهضت جعفرى
دومين منشأ اختلاف ، مسأله اسماعيل فرزند امام صادق عليه السلام بود كه عده‌اى از آن بهره بردند . از آنجا كه وى فرزند بزرگ امام عليه السلام بود ، بسيارى از شيعيان فكر مىكردند كه وى جانشين پدر خواهد بود . او در حيات امام صادق عليه السلام وفات كرد با اين حال عده‌اى پس از آن حضرت با داعيه‌هاى مختلف به وى روىآورده و فرقه‌اى به‌نام اسماعيليّه درشيعه به‌وجود آوردند . « 1 »
پيگيرى نهضت جعفرى
پيگيرى نهضت جعفرى
امام كاظم عليه السلام با توجه به شرايط سياسى حاكم صلاح نديد دست به اقدام سياسى حادّ بزند و آشكارا با حكومت منصور به ستيز برخيزد ؛ بلكه رهبرى و ارشاد علمى و فكرى دانشگاه جعفرى را در اولويت كارى خويش قرار داد و فرهنگ گسترده اسلامى را با آراء و نظريات خود پربارتر ساخت . سيّد امير على مىنويسد :
امام صادق عليه السلام در سال 148 هجرى در مدينه درگذشت ولى مكتب علميى كه تأسيس كرده بود با رحلت او تعطيل نشد ، بلكه به رهبرى فرزند و جانشينش موسى كاظم عليه السلام ادامه يافت و شكوفا گرديد . « 2 »
پيگيرى نهضت فرهنگى در آن شرايط نسبت به ديگر اقدام‌ها از چند جهت ، اولويّت و فوريّت داشت :
1 - كار عظيم و عميق فرهنگى كه امام سجاد و امام باقر عليهما السلام شروع كرده بودند و امام صادق عليه السلام در حوزه گسترده‌ترى مطرح كرده بود ، لازم بود دنبال شود و به نتايج نهايى برسد . رها كردن اين حركت از سوى امام كاظم عليه السلام و امامان پس از آن حضرت ، چه بسا موجب هدر رفتن تلاش‌هاى امامان پيشين مىشد .
2 - امام صادق عليه السلام موفق شد تحولى فرهنگى در جامعه ايجاد و افراد زيادى را با فرهنگ‌ها و ملّيت‌هاى مختلف به مهد اسلام جذب كند و آنان را كه تعدادشان بالغ بر چهار هزار
( 1 ) - نوبختى در فِرَق الشيعه ، ص 66 - 78 و طبرسى در اعلام الورى ، ص 292 انشعابات پديد آمده در ميان شيعيان پس از شهادت امام صادق عليه السلام را آورده‌اند .
( 2 ) - مختصر تاريخ العرب ، ص 209 .