تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ١٩٠

2 - تبيين و گسترش فقه آل محمّد صلى الله عليه و آله

ارزشمند خود در موضوعات گوناگون فقهى ، تفسيرى ، كلامى ، اخلاقى و . . . مكتب امامت را پاس داشتند و بزرگترين خدمت را به تشيع كردند .

شاگردان ممتاز مكتب جعفرى علاوه بر مهارتها و بايستگىهاى عمومى هر كدام در رشته خاصى از دانش روز تخصص داشتند به‌عنوان نمونه : حمران بن اعين در دانش قرائت ، ابان بن تغلب در ادبيات عرب ، زراره ، محمد بن مسلم ، جميل بن درّاج ، ابو بصير ، عبداللّه بن سنان و . . . در فقه و حديث ، مؤمن طاق در كلام و تفسير ، هشام بن حكم ، مفضّل بن عمرو هشام بن سالم در كلام و عقايد ، جابربن حيان در رياضيات و شيمى و . . . .

2 - تبيين و گسترش فقه آل محمّد صلى الله عليه و آله

امام صادق عليه السلام با تلاشى پىگير با روايات خود و رواياتى كه از پدرانش نقل مىكرد ، فقه اسلام ناب را به صورتى منظم و منسجم درآورد و براى آن اصول و مبانيى قرار داد كه منبع و مبناى بسيارى از قوانين و فروع فقهى گرديد . هم‌اكنون بيش از 150 قاعده مهمّ فقهى و اصولى وجود دارد كه مورد استناد فقهاى بزرگوار شيعه در ابواب و كتابهاى مختلف فقهى و اصولى قرار مىگيرد و هزاران مسأله و فرع فقهى از آنها استخراج مىشود . بيشتر اين قواعد بوسيله امام صادق عليه السلام عرضه شده است . « 1 »

او خود در اين زمينه به يارانش فرمود :

« انَّما عَلَيْنا انْ نُلْقِىَ الَيْكُمُ الْاصُولَ وَ عَلَيْكُمْ انْ تُفَرِّعُوا » « 2 »

وظيفه ما القا و عرضه اصول و قواعد كلى براى شما است ولى تفريع ( و تطبيق آنها بر موارد و مصاديق و استخراج فروع و احكام جزيى از آنها ) برعهده شما خواهد بود .

بر اثر مجاهدتهاى پيشواى ششم در تبيين و گسترش فقه شيعه ، مذهب شيعه را « مذهب جعفرى » و فقه آن را « فقه جعفرى » مىنامند .

فعّاليّت‌هاى امام عليه السلام در اين زمينه دو بعد داشت . نخست بيان حقيقت فقه اسلامى

( 1 ) - براى آگاهى بيشتر از اين قواعد به كتابهاى : « القواعد الفقهيّه » بجنوردى و « اصطلاحات الاصول » على مشكينىرجوع كنيد .

( 2 ) - بحارالانوار ، ج 2 ، ص 245 .