تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — الصفحة ١٧٥
3 - ناديده گرفتن غير عرب
در دوران عمر بن عبدالعزيز تا حدى از فشار كاسته و مشكل ماليات حل شد ولى پس از او جريان به وضع سابق بازگشت و پيوسته در حال بحران و افزايش بود .
3 - ناديده گرفتن غير عرب
3 - ناديده گرفتن غير عرب
نظام حكومتى بنىاميّه براساس تعصّب عربيّت بنا شده بود . آنان تمام مناصب را به دست اعراب مىسپردند و ديگر طوايف اسلامى را كه به‌نام « موالى » « 1 »
مىخواندند نه تنها از مناصب حكومتى محروم مىكردند بلكه با ديدهء حقارت مىنگريستند . از قلمرو بصره هر چه غير عرب بود اخراج گرديد . اين آوارگان در تظاهرات خود ، فرياد :
« وا محمّدا ، وا احمدا » ، سر داده نمىدانستند به كجا پناه ببرند . « 2 »
برخى مىگفتند : نماز بيكى از سه چيز شكسته مىشود : خر ، سگ و موالى . « 3 »
روزى معاويه از افزايش جمعيت موالى به خشم آمد تصميم گرفت نيمى از آنان را از دم تيغ بگذراند ولى « احْنَفْ » وى را از اين اقدام برحذر داشت . « 4 »
وقتى عربى از خريد برمىگشت و بر سر راه خود يك عجم را مىديد ، كالاى خود را به زمين مىگذاشت . عجم موظف بود كه بار او را به منزل برساند . « 5 »
به‌دنبال اين عوامل - و عوامل ديگر - شورشها و آشوبها يكى پس از ديگرى عليه حكومت اموى به‌وجود آمد و بر همگان روشن شد كه امويان هدفى جز حكمرانى و سلطه‌جويى ندارند .
در اين گير و دار چنان با مردم رو در رو قرار گرفتند كه كنترل كشور از دستشان خارج شد و در ايام حكمرانى مروان حمار - آخرين خليفه اموى - اوضاع كشور به بدترين شرايط انفجار رسيده بود .
از سوى ديگر مردم دريافته بودند كه خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله - كه محبوبترين چهره در جامعه اسلامى بودند و سمبل عدالت و تقوى به‌شمار مىرفتند - تنها پايگاه استوار و قابل اطمينانى
( 1 ) - موالى جمع مولى ، يكى از معانى آن ، برده آزاد شده است و شايد به همين مناسبت به غير عرب « موالى » مىگفتند .
( 2 ) - السيادة العربية ، ص 56 ؛ تاريخ التمدن الاسلامى ، ج 1 ، ص 274 ؛ الحياة السياسية للامام الرضا عليه السلام ، ص 26 .
( 3 ) - العقد الفريد ، چاپ مصر ، « 1937 » ، ج 2 ، ص 270 ؛ تاريخ التمدن الاسلامى ، ج 1 ، ص 341 ؛ الحياة السياسية للامام الرضا عليه السلام ، ص 26 .
( 4 ) - همان .
( 5 ) - الحياة السياسية للامام الرضا عليه السلام ، ص 27 .