هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — الصفحة ٥٠

22 - ترجمهء حسين بن خالد صيرفي

حدوث وقدم قرآن اختلاف كردند . " اشاعره " قائل بقدم كلام خدا وقرآن شده

واضافه بر علم واراده كلام را نيز از صفات قائمه بذات حق قرار داده اند واز آن

بكلام نفسي تعبير كرده اند . ولى " معتزله " و " اماميه " قائل بحدوث كلام خدا

وقرآن شده وكلام نفسي را ابطال كرده اند . وما در كتاب كلام ، نظريه‌هاى مختلفي

را كه از طرف دانشمندان راجع بكلام خدا اظهار شده بيان كرده أيم وانتقادات

كلام نفسي وادله طرفداران ومخالفان را مشروحا ذكر نموده أيم .

" هشام بن الحكم " مانند تمام اماميه قائل بحدوث كلام خدا وقرآن

ميباشد . فقط امتيازى كه با ديگران دارد اين است كه از وى حكايت شده كه

ميگويد : قرآن نه خالق است نه مخلوق وتوصيف قرآن بخالقيت ومخلوقيت جايز

نيست ، چه قرآن خود صفت است ، وصفت توصيف نمىشود . وچنانچه از استدلال

" هشام " صرف نظر كنيم ظاهر اين است كه " هشام بن الحكم " اين فكر را از

بيان معصوم اتخاذ نموده ، واز اينكه صدوق هم رواياتى در اين زمينه از معصوم

نقل كرده معلوم ميشود كه وى هم با اين عقيدة همراه وبآن روايات اعتماد دارد ،

اينك بعضي از آن روايات را ملاحظه فرمائيد :

1 - " حسين بن خالد " ( 1 ) : بامام هشتم ( ع ) عرض كردم فرزند پيغمبر ، خبر

ده مرا از قرآن كه آيا خالق است يا مخلوق ؟

امام : نه خالق است نه مخلوق لكن كلام خداى عز وجل ميباشد .

2 - " سليمان بن جعفر جعفري " : بموسى بن جعفر ( ع ) عرض كردم فرزند

پيغمبر راجع بقرآن چه ميفرمائى ؟ نزد ما در قرآن اختلاف است . گروهى گويند :

قرآن مخلوق است وگروهى گويند : قرآن مخلوق نيست .

امام : اما من آنچه را كه ايشان گويند نميگويم ، لكن من ميگويم قرآن

كلام خداست .

( 1 ) " حسين بن خالد صيرفي " : " شيخ طوسي " در رجالش وى را از أصحاب " امام هشتم " ( ع ) شمرده مرحوم " مامقانى " مىگويد از محدثين جليل القدر ومحيط باخبار واحكام شريعت مطهره ومورد عنايت أئمة هدى عليهم سلام الله بود وأكثر رواياتش مورد قبول وعمل أصحاب است .