هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — الصفحة ١٩٢

66 - نقل روايتي كه أمير المؤمنين ( ع ) معاني ( واحد ) را در آن بيان فرموده

بندگان به خدا سكونت وآرامش پيدا مىكند يا از " إله " بمعنى ( فزع ) بمناسبت اينكه

عابد بسوى پروردگار پناه مىبرد يا از ( إله الفصيل ) بمعنى قرب وتضرع بچه شتر

است نسبت به مادر خود ، بمناسبت اينكه بندگان با تضرع خود را به حق نزديك مى

نمايند يا از " إله " به معناى ( تحير ) بمناسبت اينكه دانشمندان در حقيقت ذات پروردگار

متحير وسرگردانند . بعضي گفته‌اند از " وله " به معناى ( تحير ) مشتق است . برخى گويند

از ( لاه ) به معناى ( ارتفع ) مشتق است بمناسبت اينكه خداوند برتر از مشابهت ممكنات

است .

بعضي گفته‌اند از ( لاه يلوه ) بمعنى " احتجب " مشتق است بمناسبت احتجاب

ذات خدا از عقول بشر .

ظاهر روايت اينست كه از ( إله ) بمعنى ( عبد ) مشتق است به هر حال هنگاميكه

الف ولام بر ( إله ) اسمى يا ( إله ) فعلى افزودند همزه اش را از نظر تخفيف انداختند

يا آنكه أول همزه را انداختند وعوض همزه الف ولام آوردند تا الله شد .

پس از مقدمه توجه خوانندگان را به بيانى كه مرحوم مجلسي در ذيل

روايت ذكر كرده جلب مىنماييم .

مقصود از جمله ( واله مالوه ) لازم دارد ظاهرا استدلال بر مغايرت بين اسم

ومسمى نيست . بلكه مقصود اينست كه كلمه ( إله ) به جوهره دلالت مىكند بر وجود

معبودى كه آن را پرستش مىكنند . يا آنكه ( إله ) بمعنى معبود است . يا آنكه اين

اسم اقتضا دارد كه پروردگار معبود باشد . سپس به بيان عدم جواز پرستش لفظ پرداخته

پس از آن با جملات بعد بر مغايرت بين اسم ومسمى استدلال فرموده است .

ومحتمل است كه مقصود از اين جمله استدلال بر مغايرت بين اسم ومسمى

باشد به اين بيان كه اين لفظ دلالت بر معنى دارد وبالبداهة دال مغاير مدلول مىباشد ،

بنابراين احتمال ممكن است آنچه بعد فرموده تحقيق ديگرى باشد ، وممكن است

تتمه همين دليل مغايرت باشد وتوالى فاسده عقيدة كساني را كه قائل به اتحاد اسم

با مسمى مىباشند توضيح داده باشد به اين شرح كه : چون عقل حاكم به مغايرت بين