هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — الصفحة ١٧٤

62 - شرح حال مانى وعقايدش ( نقل از ملل ونحل شهرستانى )

جانها از نور آفريده شده واز نور بدى وزشتى ، واز ظلمت خوبى ونيكى ، صادر نمىشود

اينان نبايد كسى را براي نافرمانى وكارهاى زشت نكوهش نمايند ، زيرا كه زشتيها

از ناحية ظلمت مىباشد واز أو جز زشتى نبايد انتظار داشت . ونبايد پروردگار را

بخوانند وبسوى أو تضرع نمايند . چه نور به اعتقاد ايشان پروردگار وخداوند است ،

ومعنى ندارد كه خداوند خود را بخواند وبه خود يا به غير پناهنده شود . ونيز هيچ يك

از صاحبان اين مقاله حق ندارند به كسى بگويند كار خوبى كردى يا كار بدى از تو

صادر شد ، زيرا كار بد از ظلمت است نه از انسان ، وكار خوب از نور است ،

ومعقول نيست كه نور به خود بگويد اى نيكوكار كار نيكوئى انجام دادى ، وشخص

ثالثى هم در بين نيست كه أو به اين خطاب مخاطب باشد .

بعلاوة مطابق مقاله آنان ظلمت قدرت وتوانائيش بيشتر ودر حكمت وتدبير

از نور ، بيشتر است ، زيرا بدن كه از مخلوقات اوست داراى نظم وترتيب وحكم

ومصالحى است وهمچنين هر چه ديده مىشود ظاهرا از أجسام موجودات ديگر

مانند درختان وميوها وپرندگان وچرندگان ، وهر موجودى كه مبدأ چنين موجودات

محكم متقنى باشد ، بايد خالق باشد نه مخلوق ، بنابر اين ظلمت خالق است نه مخلوق .

سپس بعقيده آنان ظلمت نور را محبوس وأسير خود ساخته وحكومت با ظلمت

است ، وآنچه ادعا كرده اند كه عاقبت دولت وحكومت ، بدست نور خواهد افتاد

دعوى بدون دليلي است . بنابر اين نور كه أسير وگرفتار چنگال ظلمت است مصدر

كارى نيست ، چه از أسير وگرفتار چه كارى ساخته است ، وبا فرض اسارت ،

شركتش با ظلمت در تدبير منافاة دارد ، واگر فرض شركت صحيح باشد ، اسارت

وحبس ، غلط ونادرست است ، بلكه بايد گفت نور آزاد وعزيز است .

اضافه بر اين اگر اسارت صحت داشته باشد ، ناگزير بايد خوبيها ونيكيها