تاريخ تشيع در ايران (فارسى) — الصفحة ١٣٧
2 . شاه اسماعيل صفوى
افشار ، قاجار و صوفيان قراباغ به سمت اردبيل حركت كرد و پس از زيارت قبور اجداد خود در اردبيل و طلب دعاى خير از مادر پير خود ، از راه قراباغ و ارزنجان به شيروان رفت . چون خبر قيام اسماعيل ميرزا پخش گرديد ، مريدان او از سوريه ، ديار بكر و سيواس زير پرچمش گرد آمدند و با هفت هزار نفر به جنگ « فرخ يسار » شاه شيروان رفت و نزديك گلستان او را شكست داد و به قصاص پدر او را بكشت و سلسلهء شيروان شاه را منقرض كرد . « 1 »
پس از فتح بادكوبه ، اسماعيل ميرزا به جانب آذربايجان حركت كرد و الوند بيك پسر يوسف‌بك را شكست داد و نزديك نخجوان جنگ سختى رخ داد كه در آن لشكر « آق قويونلوها » به سردارى امير عثمان موصلى مغلوب گرديد . الوند بيك به ديار بكر فرار كرد و اسماعيل ميرزا با پيروزى وارد تبريز گرديد و به نام شاه اسماعيل تاج سلطنت ايران را در سال 907 قمرى بر سر نهاد . « 2 »
شاه اسماعيل از پادشاهان بزرگ ايران است . وى توانست ، آذربايجان ، عراق ، خراسان ، فارس ، كرمان ، خوزستان را تحت قلمرو خود درآورد . مدتى ديار بكر ، بلخ و مرو تحت اقتدار وى بود . به شهادت مورخان شرقى و اروپايى اين پادشاه هنگام جنگ بسيار شجاع بود .
گرچه نسبت به دشمنان خويش در بعضى مواقع قساوت به خرج داده ، ولى به طور كلى در بسط عدل و جلوگيرى از ظلم و منع سپاهش از تعدى به مردم كوشا بود . وى داراى حسن صورت و سيرت بود و به مذهب تشيع اعتقاد راسخ داشت .
شاه اسماعيل از سيزده سالگى پيوسته در جنگ بود و مهمترين آنها پنج جنگ بزرگ از اين قرار است .
- جنگ با فرخ يسار ، شيروان شاه معروف به جنانى به سال 906 قمرى
- جنگ با الوند بيك در شرور ( 907 ق )
- جنگ با سلطان مراد آق قويونلو نزديك همدان ( 908 ق )
- جنگ با شيبك خان نزديك مرو ( 916 ق )
- جنگ با سلطان سليم در چالدران ( 920 ق )
( 1 ) . همان ، ص 10 - 12 ؛ تاريخ كامل ايران ، ص 410 - 412 .
( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 13 - 48 ؛ تاريخ كامل ايران ، ص 415 .