پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — الصفحة ٩٣
خدمات و آثار صاحب جواهر
« جواهرالكلام » است كه به گفتهء بعضى از بزرگان ، تأليف اين كتاب از عجايب زمان صاحب جواهر است و بايد در تاريخ ثبت شود چرا كه با وجود مشكلات و كمبود امكانات ، چنين كتاب جامعى به حوزهء شيعه ارائه شده و اين كار ممكن نيست مگر با امدادهاى غيبى الهى . « 1 »
كتاب فقهى جواهر داراى خصوصياتى است كه موجب برترى آن بر ساير جوامع فقهى گرديده است ؛ بطورى كه از زمان تأليف آن تاكنون ، پيوسته محور بحث و تدريس حوزه‌هاى علمى بوده و هيچ فقيهى از مراجعهء به آن بىنياز نخواهدبود .
اين كتاب جميع ابواب فقه از « طهارت » تا « ديات » « 2 »
را مورد بحث قرار داده و به همان نحو كه در جلدهاى اول ، بحثهاى عميق و علمى را شروع كرده ، در مجلدات آخر هم ، بحث را به همان گونه به پايان رسانده و هيچگونه آثارى از ملالت و خستگى نويسنده در آن ديده نمىشود .
از ديگر خصوصيات اين كتاب جنبهء دائرةالمعارفى آن است ؛ زيرا نظريات و اقوال عمدهء فقهاى عاليقدر شيعه را آورده و اصول و فروع فقهى را در سطح گسترده مورد بحث قرار داده است .
صاحب جواهر در راستاى هدايت و رهبرى دينى جامعه ، و غنى كردن حوزهء علميه رسالهء عمليّه « نجات العباد » و چند كتاب ديگر در زمينه‌هاى فقه و اصول فقه نوشت . « 3 »
اين فقيه خدمتگزار به نقش تبليغات در پيشبرد مكتب اسلام واقف بود . به همين جهت عده‌اى از اهل‌علم را براى زعامت دينى مردم به شهرها و مراكز مهم فرستاد و در جهت تأمين آب آشاميدنى اهالى نجف از رودخانهء فرات ، اقدام به حفر كانال كرد و در اين راه تلاش و كوشش فراوانى نمود . « 4 »
او همچنين مأذنه‌اى براى « مسجد كوفه » بنا نهاد و روضهء مقدسهء حضرت مسلم بن
( 1 ) - جواهر الكلام ، ج 1 ، ص 24 . ( مقدمه )
( 2 ) - در چاپهاى جديد ، مجلدات اين كتاب به چهل و سه جلد رسيده است .
( 3 ) - مقدمهء جواهر ، ص 8 .
( 4 ) اعيان الشيه ج 9 ص 149 .