پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — الصفحة ١٢٣
مقام علمى ، اخلاقى و مبارزات شيخ شهيد
حضور ذهن ويژه‌اى داشت . بزرگان و اولياء امور به وى با نظر اعزاز و احترام مىنگريستند . او از شجاعت و عزمى راسخ برخوردار بود . « 1 »
اين فقيه بزرگ در به ثمر رسيدن نهضت تنباكو تلاشهاى زيادى كرد و از مجتهدانى بود كه در اين زمينه با « ميرزاى شيرازى » همكارى داشت . « 2 »
وى همچنين در جريان جنبش مشروطيت ايران از پايه‌گذاران نهضت و از مخالفان استبداد و عُمّال وطن فروش بيگانه بود و در تبيين مواضع علما و ملّت ايران براى فقهاى نجف نقشى فعّال داشت . « 3 »
شهيد نورى در راستاى تأسيس عدالتخانه و در اعتراض به ظلمها و تجاوزات « عين الدولة » « 4 »
همراه با ساير علما و رهبران نهضت ، تهران را ترك و به قم مهاجرت كرد « 5 »
و با تلاشهاى او و ساير علما ، اولين دوره مجلس شوراى ملّى تشكيل گرديد .
شهيد نورى ، به منظور جلوگيرى از انحراف مصوبات مجلس از شرع مقدس اسلام ، لايحه‌اى را به قانون اساسى منضم و پس از پافشارى زياد آن را به تصويب رساند ، مضمون لايحه اين است :
قانونى كه از مجلس شوراى ملى مىگذرد ، بايد پنج نفر از مجتهدين طراز اول ، در مجلس حضور داشته باشند و در قوانين موضوعه نظارت كنند . » « 6 »
آيةاللّه نورى مخالف عدالت و قانون نبود و مىگفت مشروطه بايد « مشروعه » باشد يعنى بر مبناى قوانين اسلام پياده شود نه طبق قوانين كشورهاى غير مسلمان و بيگانه . « 7 »
شيخ فضل‌اللّه نورى آنگاه كه دريافت روشنفكران غربزده بر آنند كه با نام « مشروطه » ، « آزادى » و « قانون » فرهنگ زهرآگين و فاسد غرب را جايگزين آيين انسان‌ساز اسلام سازند و خود محورى را به جاى « خدا محورى » و توده مدارى را به جاى « شرع مدارى » بنشانند ، سخت برآشفت و با همهء نيرو به مبارزه برخاست .
( 1 ) - رسائل و مكتوبات شهيد شيخ فضل‌اللّه نورى ، ج 2 ، ص 469 .
( 2 ) - خاطرات من ، حسن اعظام قدسى ، ص 44 .
( 3 ) - رسائل و مكتوبات ، شهيد شيخ فضل‌اللّه نورى ، ج 1 ، ص 263 .
( 4 ) - صدر اعظم « مظفرالدين شاه » .
( 5 ) - همان ، ص 12 .
( 6 ) - رسائل و مكتوبات ، شهيد شيخ فضل‌اللّه نورى ، ج 2 ، ص 182 .
( 7 ) - همان ، ج 1 ، ص 246 .