پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — الصفحة ١١٧
خدمات سياسى و اجتماعى آيت‌اللّه نائينى
آن به فضائل اخلاقى داشت ، نماز شب ايشان هيچگاه ترك نمىشد . و در طول ساليان خدمتگزارى به جهان اسلام ، هيچكس از ايشان يك كلمهء ناشايست نشنيد . « 1 »
آيةاللّه نائينى هرگز اوقات گرانبهايش را بيهوده صرف نمىكرد و در گفت و شنود با مردم و رسيدگى به نيازها و مشكلات آنان ، با شرح صدر و گشاده‌رويى برخورد مىكرد .
او در مصرف بيت المال صرفه‌جويى مىنمود و تا آنجا كه مقدور بود از سهم مبارك امام ( ع ) و ساير حقوق شرعيه استفادهء خصوصى نمىكرد و نمونهء بارزى از تقوا و صلاح و رستگارى بود ، همانطور كه نمونهء بارزى در بلندانديشى در اصول علم و فقه به شمار مىآمد . « 2 »
خدمات سياسى و اجتماعى آيت‌اللّه نائينى
خدمات سياسى و اجتماعى آيت‌اللّه نائينى
آيةاللّه نائينى علاوه بر خدمات علمى ، فرهنگى يكى از بزرگترين حاميان حكومت عدل و قانون در ايران بود و در لحظاتى كه مردم ايران عليه استبداد قيام كرده بودند و بر اثر ضعف فرهنگ و روشن نبودن هدف نهضت ، در يك حالت سردرگمى بسر مىبردند ، آيت‌اللّه نائينى ، كتاب شريف « تَنْبيهُ الْامَةِ وَ تَنْزيهُ الْمِلَّة » را نوشت و انواع استبداد و خودسرى پادشاهان مستبد را با منطق و حكمت نشان داد و وظائف علما را نسبت به دين و اوضاع جارى بيان نمود و با تبيين فصول مختلف عهدنامهء « مالك اشتر » حدود اختيارات حاكم و حكومت اسلامى را نشان داد . اين كتاب به حاشيه و تقريظ دو تن از مراجع بزرگ يعنى « آيةاللّه آخوند خراسانى » و « شيخ عبداللّه مازندرانى » زينت يافت و همانند دستورالعمل حكومت اسلامى تلقى گرديد . « 3 »
آيةاللّه نائينى در يكى از فصلهاى اين كتاب چنين مىنگارد :
« قلع شجرهء خبيثهء شاه‌پرستى و ترويج علم و دانش و مرجعيت امور نوعيه را تابع لياقت و
( 1 ) - فقهاى نامدار شيعه ، ص 405 - 406 .
( 2 ) - همان ، ص 406 .
( 3 ) - همان ، ص 407 ؛ اعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 54 ؛ و ريحانةالادب ، ج 1 ، ص 127 .