تاريخ زندگانى امام هادى (ع) (فارسى) — الصفحة ٤٤
گستردهء علم امام هادى عليه السلام
او به من مىگويد : كدام سورهء قرآن را مىخواهى تا بخوانم ؟ من يكى از سوره‌هاى بلند را نام مىبرم كه هنوز به آنجا نرسيده است . او به خواندن سوره مبادرت مىكند ؛ بگونه‌اى كه صحيح‌تر از قرائت او را نشنيده‌ام . سوره‌اى را با صدايى دلگشاتر از مزامير داوود قرائت مىكند و او قرآن را از اوّل تا به آخر از بر دارد و به تأويل و تنزيل آن آگاه است .
جنيدى افزود : اين كودك خردسال كه پدرش در عراق رحلت كرده و او در مدينه در ميان اين كنيزان سياه‌پوست رشد يافته ، از كجا اين همه دانش را فرا گرفته است ! ؟
راوى اضافه مىكند : زمانى چند نگذشت كه جنيدى را ديدم كه حق را شناخته و قائل به امامت امام هادى عليه السلام گشته است ! « 1 »
گستردهء علم امام هادى عليه السلام
گستردهء علم امام هادى عليه السلام
آنچه از علوم مختلف از پيشواى دهم عليه السلام آشكار گشته و در صفحات تاريخ و كتابهاى حديث منعكس شده است حكم قطره‌اى در برابر دريا را دارد ؛ با اين حال همين مقدار كه آشكار گشته ، همهء دانشمندان را به تحيّر واداشته است ؛ چندان كه آن را دليلى روشن و غير قابل خدشه بر حقّانيت راه آن بزرگوار دانسته‌اند .
تمام دانشمندان و فقهاى معاصر امام هادى عليه السلام بر گسترهء علوم آن حضرت در زمينه‌هاى حديث ، فقه ، فلسفه ، كلام و ساير علوم اعتراف داشته و بر اين عقيده بودند كه در مسائل پيچيده و مشكل علمى و دينى بايد به او مراجعه و از نظر صائبش استفاده كنند . و عجيب آنكه معتصم و متوكّل عبّاسى دو خليفه معاصر آن گرامى كه سرسخت‌ترين دشمنان اهل‌بيت عليه السلام بودند ، در مسائل مورد اختلافِ دانشمندان زمانشان ، سراغ ديدگاه آن حضرت را مىگرفتند و نظريهء او را بر نظر ديگر دانشمندان ، حتّى درباريان مقدّم مىداشتند . « 2 »
در ذيل به عناوين بعضى از علوم و معارفى كه از پيشواى دهم عليه السلام به يادگار
( 1 ) - اثبات الوصيّة ، ص 194 ؛ ماثر الكبراء فى تاريخ سامرّاء ، ج 3 ، ص 95 . با اندكى اختلاف در بعضى موارد .
( 2 ) - در درسهاى بعدى به اين موارد اشاره خواهيم كرد .