پرتو ولايت (فارسى) — الصفحة ٨٩

دلايل و شواهد قرآنى بر صحت و امكان رجعت

از حشر اكبر كه شامل تمامى خلق است ، محقق مىشود » « 1 » .

ولى از سياق آيات به دست مىآيد كه اين حشر اصغر پيش از حشر اكبر انجام مىگيرد . ذيل همين آيه ، دربارهء قيام قيامت مىگويد : وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ « 2 » كه اگر ترتيب نزول در آن رعايت شده باشد ، نمودار آن است كه حادثهء رجعت دسته‌ها پيش از نفخ صور انجام مىگيرد .

2 . دو بار ميراندن و زنده كردن : قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ « 3 » ؛ « [ در روز واپسين كافران ] مىگويند : خداوندا ، دو بار ما را ميراندى و دو بار زنده كردى . پس اينك به گناهانمان اعتراف كرديم ، آيا راه فرارى [ از اين گرفتارى ] هست ؟ »

اين آيه از دو مرگ و دو زنده شدن خبر مىدهد كه هر ميراندن حيات سابقى را مىرساند ، همان گونه كه دو بار زنده كردن ، مرگ پيشين را حكايت دارد . مرگ اول ، پس از حيات دنيوى و مرگ دوم پس از رجعت است ؛ چنان‌كه احياى نخست در رجعت و احياى دوم در روز واپسين است .

برخى مرگ اول را حالت نطفه و مرگ دوم را مرگ پس از حيات دنيوى فرض كرده‌اند و حيات دوم را حيات اخروى مىدانند . برخى ديگر حيات دوم را در قبر - كه براى پرسش است - مىدانند .

دليل كسانى كه نطفه را حالت موت فرض كرده‌اند ، آيهء 28 سورهء بقره است :

كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ كه مقصود حالت پيش از دميدن روح است .

حالت پيش از دميدن روح را - كه همان نطفه است - حالت موات گويند ، نه

( 1 ) . روح المعانى ، ج 20 ، ص 23 . ( 2 ) . نمل ، 87 . ( 3 ) . غافر ، 11 .