پرتو ولايت (فارسى) — الصفحة ٨٢

آيا روح همهء انسان‌ها جاودانه است ؟

زمينه روايت‌هاى بسيارى وجود دارد كه به برخى از آن‌ها اشاره مىكنيم :

1 . مرحوم كلينى از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند : « در قبر تنها از كسانى كه مؤمن محض يا كافر محض باشند سؤال مىشود و ديگران ناديده گرفته مىشوند » « 1 » .

2 . شيخ مفيد به سند معتبر از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند : « در قبر تنها از كسانى كه در قطب ايمان يا قطب كفر قرار دارند سؤال مىشود » . راوى از حضرت پرسيد :

« بقيهء مردم چطور ؟ » حضرت گفتند : « ناديده گرفته مىشوند » « 2 » .

از مجموع كلام شيخ مفيد به دست مىآيد كه روح انسان‌هايى كه بين قطب ايمان و كفر قرار گرفته‌اند ، رها مىشود ، ولى در روز قيامت دوباره زنده مىشود .

شايد منشأ سخن مفيد اين آيه باشد : وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً « 3 » ؛ حال‌آنكه اين آيه مربوط به كفارى است كه قيامت را انكار مىكنند و در دستهء كافران محض قرار دارند . پس اين آيهء شريفه با روايت‌هايى كه حيات برزخى را تنها براى مؤمنان محض و كافران محض مىداند ، منافاتى ندارد ، چرا كه منظور از « و حشرناهم » ، محشور كردن كفار محض است .

گروهى از انسان‌ها در زندگىشان باتوجهند ؛ يا حق‌پذيرند و مؤمن ، يا حق‌ستيزند و كافر . اما گروهى ديگر هستند كه زندگىشان از سطح حيوانات بالاتر نرفته ، همواره در فكر سير كردن شكم و رسيدن به ماديات هستند و هيچ‌گاه به فكر تغذيهء روحشان نيستند . اين‌گونه انسان‌ها براى به دست آوردن دنيا از هيچ وسيله‌اى دريغ نمىكنند ، هرچند حق صدها يتيم و بيچاره را زير پا بگذارند .

شخصى كه درك او همسطح حيوانات است ، به چه هدفى محشور شود ! اگر چنين انسانى محشور هم شود ، در قيامت گفته‌هاى خدا را درك نمىكند .

( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 235 . ( 2 ) . بحار ، ج 6 ، ص 235 . ( 3 ) . « همه را محشور مىكنيم و هيچ يك را فروگذار نمىكنيم » . كهف ، 47 .