پرتو ولايت (فارسى) — الصفحة ٢٠٦

شأن نزول

دو نفر از شاگردان امام حسن عسكرى عليه السّلام از حضرت سؤال‌هايى دربارهء تفسير قرآن مىپرسيدند و آن‌ها را يادداشت مىكردند . سپس نوشته‌هاى خود را جمع‌آورى كردند و مطالبى را از ديگر ائمه به آن افزودند و آن را به نام تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام ، عرضه كردند .

بنابراين همان گونه كه در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام مطالبى وجود دارد كه از زبان امام نيست ، در تفسير على بن ابراهيم قمى نيز مطالبى وجود دارد كه مربوط به على بن ابراهيم نيست ؛ مانند مطالبى كه در تفسير على بن ابراهيم قمى از تفسير ابو الجارود « 1 » نقل شده است .

ما تنها مطالبى را مىپذيريم كه از خود على بن ابراهيم قمى نقل شده است .

شبهه : مرحوم علامهء حلى در كتاب منهاج الكرامه براى اثبات ولايت بلافصل امير مؤمنان عليه السّلام حدود دويست آيه از قرآن كريم آورده است . فاضل روزبهان « 2 » بر اين كتاب شرحى نوشته و بسيارى از استدلال‌هاى علامه را رد كرده است .

ايشان در شرح و نقد سخن علامه ، ذيل همين آيه ، مىگويد : « بسيارى از مفسران و محدثان رواياتى را كه دربارهء نزول " هل أتى " آمده است ، نمىپذيرند و مىگويند كه ممكن نيست حضرت على عليه السّلام تا اين اندازه در صدقه دادن زياده‌روى كند كه موجب گرسنگى خود و خانواده‌اش شود و حتى مشرف به هلاك شوند . خداوند مىفرمايد : وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ « 3 » ، همچنين رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود :

" بهترين صدقه آن است كه جنس خوب باشد و زائد بر مؤونه باشد " » « 4 » .

( 1 ) . او ابتدا از صحابهء امام باقر ( ع ) بود و پس از وفات امام باقر ( ع ) زيدى مسلك شد . ( 2 ) . يكى از علماى بزرگ اهل تسنن است . ( 3 ) . « [ مسلمانان ] از تو مىپرسند چه چيز انفاق كنيم ؟ بگو زائد بر مؤونهء خودت را » ، بقره ، 219 . ( 4 ) . دلائل الصدق ، ج 2 ، ص 112 .