پرتو ولايت (فارسى) — الصفحة ١٣٢

نوع ارادهء الهى در آيهء تطهير

پرسش : چرا خداوند فقط براى گروهى ويژه زمينهء رشد را فراهم مىكند ؟

پيش از پاسخ به اين پرسش ، بايد به بيان مراتب هدايت بپردازيم . هدايت الهى از جهت مرتبه به چهار مرحله تقسيم مىشود :

1 . هدايت طبيعى ( مرحلهء تكوين ) : در نهاد هر موجودى ( جمادات ، نباتات يا حيوانات ) نوعى هدايت نهاده شده است تا هنگامى كه پا به عرصهء وجود مىگذارد ، بتواند با كمك رهنمودهاى درونىاش راه زندگى را پيدا كند .

قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى « 1 » ؛ « [ موسى در پاسخ فرعون ] گفت :

" پروردگار ما كسى است كه هر چيزى را خلقتى كه در خور اوست داده ، سپس آن را هدايت كرده است " » . اين هدايت را - كه شامل همهء موجودات مىشود - هدايت طبيعى مىناميم .

رشد و نمو گياهان ، زندگى حيوانات و حركت كرهء زمين به دور خورشيد نمونه‌هايى از هدايت طبيعى در جهان آفرينش است .

آيه‌هاى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى « 2 » ، وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها « 3 » ، كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ « 4 » به اين مرحلهء هدايت اشاره مىكنند .

2 . هدايت فطرى ( مرحلهء فطرت ) : هدايت فطرى مخصوص انسان‌ها مىباشد ؛ به اين معنا كه : انسان به‌گونه‌اى آفريده شده است كه همواره ميل رسيدن به كمال را دارد . همهء انسان‌ها در فطرت ميل به راستى ، درستى ، نيك‌انديشى و همهء صفات كمالى دارند و در يك جمله ، حقيقت‌جو هستند . اين ميل درونى به كمالات را هدايت فطرى گويند .

3 . هدايت عقل ( مرحلهء عقل ) : عقل به معناى « توانايى انديشيدن و تشخيص خير از شر » است . اگر عقل انسان آزاد باشد و اگر انسان ، آزادانديش باشد و عقلش از هرگونه

( 1 ) . طه ، 50 . ( 2 ) . اعلى ، 3 . ( 3 ) . فصلت ، 12 . ( 4 ) . انبياء ، 33 .