تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — الصفحة ٨٧
دفن پيكر مطهّر امام صادق عليه السلام در داخل حرم
« حرم » بعنوان يك وظيفهء دينى و شعار مذهبى اهتمام ورزيده و به مفهوم آيهء قرآنى ، تحقق خواهند بخشيد و آن بيت رفيع را براى عبادت و ذكر خداوند سبحان و حضور ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت آماده‌تر خواهند نمود كه :
فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ * رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ .
دفن پيكر مطهّر امام صادق عليه السلام در داخل حرم
دفن پيكر مطهّر امام صادق عليه السلام در داخل حرم
از اين تحليل تاريخى دو نتيجه بدست مىآيد :
1 - ايجاد ساختمان مدفن ائمهءبقيع عليهم السلام وتبديل خانهءعقيل به‌حرم و زيارتگاه عمومى در دوران خلافت سفاح 136 - 132 و يا در اوائل دوران خلافت منصور 158 - 137 « 1 »
به وسيلهء يكى ازاين دو خليفه و يا به وسيلهء بنىالحسن و شيعيان مدينه و يا با هماهنگى هر دو جناح و با اهداف مختلف صورت گرفته است .
2 - همانگونه كه در صفحات گذشته روشن گرديد ، اجساد مطهر سه تن از ائمهء هدى ؛ يعنى امام مجتبى ، امام سجاد و امام باقر عليهم السلام كه ارتحال و شهادت آنان به ترتيب در سالهاى 50 ، 95 و 114 واقع شده و در داخل خانهء عقيل دفن شده است ، ولى پيكر امام صادق عليه السلام كه شهادت آن‌حضرت در سال 148 بوقوع پيوسته ، نه تنها در داخل محوّطهء مسقف و در داخل خانه ، بلكه در داخل حرم و پس از تبديل شدن خانهء عقيل به « مسجد » و زيارتگاه عمومى در كنار قبور ائمهء سه‌گانه ، به خاك سپرده شده است . و اين بود مرحلهء دوم از تاريخ حرم ائمهء بقيع عليهم السلام .
متأسفانه در مورد تغيير و تحوّلى كه پس از اين تاريخ تا قرن پنجم ، در اين حرم شريف بوجود آمده است ، اطلاع دقيق و مستند تاريخى در دست نيست ولى با توجه به
( 1 ) زيرا مخالفت منصور با علويان از سال 145 با قيام محمد و ابراهيم فرزندان عبداللَّه بن حسن علنىگرديد بطورى كه مورّخان دربارهء او گفته‌اند : « كان المنصور اوّل مَن أوقع الفتنة بين العباسيين و العلويين و كانوا قبل شيئاً واحداً . تاريخ الخلفا ، ص 243