تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — الصفحة ٣٦٨
ايجاد بناى باشكوه در قرن هفتم
حمزة قديماً مسجد » ؛ « 1 »
« از قديم الأيام قبر حمزه در زير مسجد « 2 »
قرار داشت . »
سمهودى سپس مىگويد : « وذلك في المأة الثانية » . گفتار عبدالعزيز به قرن دوّم مربوط است .
پس بنا به گفتار اين دو مدينه‌شناس ، قبر حضرت حمزه در قرن دوّم داراى حرم بوده و در زير سقف قرار داشته است ، گرچه تاريخ دقيق اين بنا و همچنين بانى آن براى ما روشن نيست .
در ادامهء همين بحث ، ملاحظه خواهيم كرد كه كتيبهء موجود در كنار مدفن شهداى احد بيانگر اين بوده كه قبور آنان هم در سال 275 داراى بنا بوده است .
حرم حضرت حمزه در قرن ششم
حرم حضرت حمزه در قرن ششم
ابن جبير جهانگرد معروف ( متوفاى 614 ) كه در سال پانصد و هفتاد و نه به زيارت حرمين شريفين مشرّف شده ، مىگويد :
« وعلى قبره رضى الله عنه مسجد مبنى والقبر بِرحبته جوفى المسجد » . « 3 »
« مسجدى بر روى قبر حمزه رضى الله عنه ساخته شده است و قبر در فضاى داخلى مسجد قرار گرفته است . »
ايجاد بناى باشكوه در قرن هفتم
ايجاد بناى باشكوه در قرن هفتم
ابن نجار ، مدينه شناس قرن هفتم ( متوفّاى 643 ) كه تقريباً شصت و چهار سال پس از ديدار ابن جبير از حرم حضرت حمزه ، كتاب خود را نگاشته است ، مىنويسد : در سال پانصد و نود و نه مادر خليفهء عباسى ، ناصر لدين‌اللَّه « 4 »
براى
( 1 ) . سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 922
( 2 ) . در قرنهاى اوّل به بناهايى كه در روى قبور ساخته مىشد ، مسجد اطلاق مىگرديد و اين اصطلاح از آيهء شريفهء « قَالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِداً » اتخاذ شده بود و اصطلاح حرم ، مزار ، و مشهد در قرنهاى بعد پديد آمده است .
( 3 ) . ابن جبير ، رحله ، ص 44
( 4 ) . الناصر لدين‌اللَّه عباسى ، سى و چهارمين خليفهء عباسى است ، تولد وى در سال 553 وفاتش در سال 622 و دوران خلافتش چهل و هفت سال بوده ، گويند او به تشيع تمايل داشت . حرم حضرات ائمهء بقيع و عباس‌عموى پيامبر را تعمير كرد . مادرش زمرّد نام داشته است . سيوطى ، تاريخ الخلفا ، قمى تتمهء المنتهى .