تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى) — الصفحة ٧١
قرارداد صلح
« بالتأويل » است ، فرمود :
« وَ لَوْ لا ما اتَيْتُ لَما تُرِكَ مِنْ شيعَتِنا عَلى وَجْهِ الْارْضِ احَدٌ الَّا قُتِلَ . » « 1 »
اگر من چنين نمىكردم از شيعيان ما كسى نبود جز آن كه كشته مىشد .
در پاسخ به سرزنش بعضى مردم نادان :
« وَيْحَكُمْ ما تَدْرُونَ ما عَمِلْتُ وَاللَّهِ الَّذى عَمِلْتُ خَيْرٌ لِشيعَتى ممّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ اوْ غَرُبَتْ . » « 2 »
واى بر شما ! چه مىدانيد كه من چه كرده‌ام . آنچه من انجام دادم براى پيروانم بهتر ( و با بركت‌تر ) از آن چيزى است كه خورشيد بر آن مىتابد يا غروب مىكند .
از مجموع سخنان ياد شده استفاده مىشود كه امام حسن به دلائل زير مجبور به پذيرش صلح شده است .
1 - نداشتن نيروىكافى براى جنگ با معاويه و سستى مردم در حمايت از حكومت‌امام عليه السلام .
2 - ناخشنودى مردم از جنگ و سياست امام عليه السلام بر عدم تحميل آنچه كه مردم ناخوشايند دارند . سياستى كه پيش‌از وى مورد توجه رسول خدا صلى الله عليه و آله و امير مؤمنان عليه السلام بود .
3 - حفظ تشيّع و تعداد اندك شيعيان از خطر اضمحلال و انقراض .
قرارداد صلح
قرارداد صلح
مهم‌ترين موادّ قرارداد صلح با استفاده از مصادر مختلف تاريخى عبارت است از :
1 - حكومت به معاويه واگذار مىشود به شرطى كه به كتاب خدا ، سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله و سيرهء خلفاى شايسته عمل كند .
2 - پس‌از معاويه حكومت از آن امام حسن عليه السلام « 3 »
و چنانچه براى وى حادثه‌اى رخ داد از آن امام حسين عليه السلام خواهد بود « 4 »
و معاويه حق ندارد كسى را به جانشينى خويش برگزيند . « 5 »
( 1 ) - علل الشرايع ، ج 1 ، ص 211 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 44 ، ص 19 .
( 3 ) - تاريخ الخلفاء ، ص 194 .
( 4 ) - عمدة الطالب ، ص 52 .
( 5 ) - شرح نهج‌البلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 16 ، ص 22 .