تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى) — الصفحة ٢١٨
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
روى همين جهت در دوران امامت امام هادى عليه السلام بجز معتصم پنج نفر از همين قماش خليفگان بر مسند خلافت نشانده شده و پس از چند صباحى بر كنار مىگشتند .
2 - گسترش فساد اخلاقى و مالى در دستگاه خلافت
2 - گسترش فساد اخلاقى و مالى در دستگاه خلافت
خوشگذرانى ، ميگسارى و آوازه‌خوانى از ويژگىهاى دستگاه خلافت زمامداران دوره دوم عباسى است . خلفا به جاى رسيدگى به كار مردم و اداره امور كشور ، وقت خود را به عياشى و بزم‌هاى آنچنانى مىگذراندند . سيوطى مىنويسد :
متوكل غرق در شهوات و باده‌گسارى بود . وى در حرمسراى خود چهار هزار كنيز داشت . « 1 »
كناره‌گيرى خلفا از امور حكومتى و سپردن زمام امور كشور به تركان بىكفايت و بيگانه از امور سياسى و ادارى ، موجب از هم گسيختگى نظام مديريتى كشور پهناور اسلامى و گسترش فساد ادارى و مالى در تمامى زواياى حكومت شد .
از بارزترين نمودهاى اين فساد از بين رفتن روحيّه تعهّد و مسؤوليّت‌پذيرى كارگزاران و رواج بازار رشوه و اختلاس اموال عمومى در ميان كارمندان دولت بود . بگونه‌اى كه پست‌ها نه بر مبناى لياقت و كاردانى افراد كه بر پايه مقدار پول و رشوه‌اى كه پرداخت مىكردند به آنان واگذار مىشد .
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
3 - بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها در قلمرو اسلامى
در دوران امامت امام هادى عليه السلام قلمرو خلافت اسلامى پس از يك آرامش نسبى در اواخر دوران مأمون ، صحنهء درگيرىها ، آشوب‌ها و جنبش‌هاى مسلّحانه گروه‌هاى مختلف با انگيزه‌هاى گوناگون بود . برخوردهاى اعتقادى و مناقشات علمى دوران مأمون در اين دوره جاى خود را به تحركات سياسى و برخوردهاى نظامى داده بود . علّت اساسى آن تبديل دستگاه خلافت به سلطنت بود كه پادشاهى آن را نظاميان ترك برعهده داشتند و خلفا تنها ابزار اعمال سياست‌هاى آنان بودند . در چنين شرايطى طبيعى بود كه مخالفان حكومت به راه حلّ نظامى روى آورند .
اين آشوب‌ها در بيشتر مناطق بويژه بغداد ، اندلس ، فارس ، طبرستان ، ماوراءالنهر ،
( 1 ) - تاريخ الخلفاء ، ص 349 .