تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٨٦
علم رياضيات
پس از رازى دانشمندانى مانند ابوالقاسم عراقى ، عبداللَّه بن على كاشانى و . . . در علم شيمى پيشرفتهايى داشتند ولى هيچ يك نتوانستند مانند رازى تحولى نوين در اين علم ايجاد نمايند .
علم رياضيات
علم رياضيات
انديشمندان مسلمان ايرانى در رياضيات نيز همانند علوم ديگر به مهارت رسيدند و صاحب نظر گشتند و با تغيير و تحول در اين علم آن را به اوج شكوفايى رساندند . نوآوريهاى ايرانيان در رياضيات هم اكنون نيز مورد استفاده متخصصان اين علم در دنياست و همگان به مهارت رياضيدانان مسلمان ايرانى معترفند .
دانشمندانى مانند ابوالوفاى بوزجانى ، ابو سهل كوهى ، ابوبكر محمد بن ابراهيم فزارى ، حسن كرجى و على بن احمد خراسانى در راستاى علم رياضى زحمات بسيار كشيدند اما بايستى اذعان داشت تاريخ رونق و توسعه رياضيات در اسلام با محمد بن موسى خوارزمى ( متوفى 835 ) آغاز مىشود . وى اهل خوارزم و بزرگترين رياضيدان دربار مأمون عباسى است . « 1 »
از خوارزمى چندين اثر در علم رياضى بر جاى مانده كه كتاب « الجبر و المقابله » مهمترين آنها بوده است و همين اثر نام او را جاودانه ساخت . اين كتاب ، كه نخستين اثر در علم جبر مىباشد ، به لاتين به نام الخوارزمى ( ليبر الگوريسمى ) معروف است « 2 »
و به سبب اهميت فراوان آن تاكنون بارها به زبانهاى مختلف ترجمه گرديده است . « 3 »
حكيم عمر خيام نيشابورى ، كه بيشتر براى رباعيات دلنشين و زيبايش شهرت دارد ، در عرصه رياضيات نيز صاحب نظرى برجسته بود و تأليفات متعددى دارد . « 4 »
در عصر او رياضيات در ايران و حتى جهان به اوج مىرسد . پيشرفتهاى خيام در علم جبر و مسائل
( 1 ) . گوستاو لوبون ، پيشين ، ص 567 .
( 2 ) . سيدحسين نصر ، پيشين ، ص 137 .
( 3 ) . ديويد اسميت ، تاريخ رياضيات ، ص 174 .
( 4 ) . همان .