تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٧٨
بيمارستانها
همدان ، عضدالدوله ديلمى در شيراز و كتابخانه صاحب بن عباد در رى ( كتابخانه بزرگ رى ) اشاره كرد .
پس از حمله مغول بسيارى از كتابخانه‌ها ، همانند مراكز علمى و آموزشى ديگر از بين رفت و تنها برخى از آنها احيا شدند . كتابخانه‌هايى مانند كتابخانه رصدخانه مراغه با بيش از چهار صد هزار جلد كتاب ، كتابخانه ربع رشيدى ، كتابخانه حوزه علمى سلطانيه ، كتابخانهء زنده پيل ، مدرسه عضدى شيراز ، خواجه ملك اصفهان و . . . از مراكز علمى بودند كه در سده‌هاى بعد به همت ايرانيان تأسيس شدند و به عنوان منبعى گرانبها براى پويندگان علم و دانش ايفاى نقش كردند .
بيمارستانها
بيمارستانها
با توجه به سابقه درخشان ايرانيان در بناى بيمارستان مجهز جندى شاپور ، بيمارستانهاى بسيارى بر همان اسلوب به دست ايرانيان هنرمند برپا گرديد . از جمله آنها بيمارستان برامكه در بغداد است كه رياست آن را ابن دهن بر عهده داشت . بيمارستان ديگر بيمارستان رشيد بود كه به دستور هارون الرشيد در سال 171 هجرى تأسيس شد و جبرئيل بن بختيشوع طبيب معروف ايرانى رياست آن را بر عهده داشت . بيمارستانهاى ديگرى نيز در رى و مرو و كرمان و اصفهان ايجا دشد . عضدالدوله ديلمى در بغداد « بيمارستان عضدى » را بنا نهاد كه نسبت به بيمارستانهاى قبل از حيث كيفيت ، تجهيزات و پزشكان ماهر نمونه بود .
در سده‌هاى بعد بيمارستانهاى مجهز ديگرى در تبريز و همدان به همت رشيدالدين فضل‌اللَّه انديشمند و مورخ مشهور ايرانى تأسيس گرديد « 1 »
. بيمارستان شهر تبريز در واقع يك شهرك فرهنگى بود و تأسيسات متعددى را شامل مىشد . 24 كاروانسرا ، 1500 كارگاه ، 3000 خانه شخصى داشته و تعداد پزشكان آن بيمارستان پنجاه نفر بوده است .
( 1 ) . على اكبر ولايتى ، پيشين ، ج 1 ، ص 232 .