تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٦٨
آسياى جنوب شرقى
اسلام‌شناس و محقق بزرگ در زبان عربى و فارسى و يك نويسنده و شاعر برجسته بود . بيش از صد مقاله دربارهء منطق ، صوفيگرى ، قانون ، فلسفه ، علوم سياسى ، علم اخلاق ، شرح و تفسير نوشت . بعد از او پسرش ، « سيد محمد همدانى » مدت دوازده سال در كشمير اقامت كرد و موفق شد افراد بسيارى از جمله سوماباتو نخست وزير برهمن و سلطان اسكندر را مسلمان كند « 1 »
.
در دوران سلطان اسكندر شمار زيادى از مردان دانش از ايران و آسياى مركزى به كشمير آمدند كه مىتوان از ميان آنها به افراد برجسته‌اى چون سيد حسين شيرازى قاضى پيشين شيراز ، سيد محمّد مدنى محقق بزرگ مدينه و سيد احمد خالق ( از اهالى اصفهان ) و مولانا افضل از بخارا اشاره كرد . « 2 »
آسياى جنوب شرقى
آسياى جنوب شرقى
اين منطقه ، كه به دليل ويژگيهاى جغرافياى طبيعى و انسانى بسيار متنوع ، از اهميتى شگرف بهره‌مند است ، از ديرباز منطقه‌اى پر جمعيت و متراكم بوده است . « 3 »
همين امر باعث شده است با نفوذ اسلام در منطقه جمعيت مسلمانان رشد قابل توجهى داشته باشد . هم اكنون نيز بخش مهمى از جمعيت مسلمان جهان را در خود جاى داده است . « 4 »
نفوذ اسلام در جنوب شرقى آسيا از مهم‌ترين و در عين حال مبهم‌ترين وقايع تاريخ اين منطقه به حساب مىآيد . در مورد زمان و چگونگى گرايش مردم اين ديار به دين اسلام بين صاحبنظران بحث بسيار است ؛ چرا كه مدارك در اين زمينه بسيار كم و نارساست كه همين امر دستيابى به نتايجى مشخص را با مشكل مواجه ساخته است .
آنچه مسلم است راه يا بى اسلام به اين ديار ، با تجارت و بازرگانى مسلمانان به اين منطقه ارتباطى تنگاتنگ داشته است « 5 »
و بازرگانان مسلمان در اشاعه اسلام در اين منطقه تأثير
( 1 ) . مسلمانان ديگرى از بلاد مسلمين در اسلامى شدن كشمير نقش داشته‌اند اما نقش ايرانيان بسيار برجسته و ممتاز بوده است ( ر . ك : كشمير بهشت زخم خورده ، تأليف الطاف حسين و بحران كشمير تأليف سيد سجّاد رضوى )
( 2 ) . الطاف حسين ، پيشين ، ص 48 - 44 .
( 3 ) . جمعى از نويسندگان ، اسلام پژوهشى تاريخى و فرهنگى ، ص 194 .
( 4 ) . همان .
( 5 ) . ايرام لاپيدوس ، پيشين ، ص 606 .