تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٦٠
حكومتهاى اسلامى ايرانى در هند
مسلمانان با گذر از سند تا كشمير نفوذ كردند « 1 »
. قدرت مسلمانان تا عصر مأمون در اين منطقه حفظ شد تا آنكه با شكل‌گيرى حكومتهاى مقتدر محلى در شرق ايران ، نفوذ مستقيم خلافت در ناحيه سند رو به سستى گرائيد و سلسله‌هاى محلى ايران بر اين امر پيشى گرفتند .
با نفوذ اسلام در اين منطقه ، دين جديد از سوى بسيارى از هنديان با استقبال روبه‌رو شد .
تساهل و تسامحى كه در آيين هندويى نسبت به ساير اقوام و مذاهب وجود داشت ، نقش بسيار مهمى در گرايش توده مردم به دين اسلام داشت . انديشه هنديها از اسلام در اين دوره بسيار مثبت و خوشايند است و شيوهء مدارا جويانه مسلمانان نسبت به هنديها سبب جذب قلوب آنها مىشود .
مطلب بسيارى مهمى كه بايد به آن اشاره نمود ، نقش مؤثر بازرگانان و مهاجران در اشاعه و گسترش اسلام بين هنديان است . به طور كل بيش‌ترين اثرپذيرى و مبادلات فرهنگى ميان ايرانيان و هنديها به خصوص در دوران اسلامى از طريق اين دو گروه انجام مىشده است . « 2 »
گرايش اوليه اهالى سند به دين مبين اسلام ، رهين كوششهاى خستگىناپذير تجار و بازرگانان مسلمان است « 3 »
و استقرار دين اسلام در دل بسيارى از هندوان حاصل فعاليتهاى متداوم مهاجران است ، كه با اعتقادى راسخ به تبليغ و نشر اسلام در ميان طبقات مختلف جامعه مىپرداختند . « 4 »
حكومتهاى اسلامى ايرانى در هند
حكومتهاى اسلامى ايرانى در هند
در سده اول هجرى مسلمانان بارها تا رود سند پيش رفتند و حتى سند و مولتان را نيز تصرف نمودند ، « 5 »
ولى دامنه فتوحات آنها توسعه نيافت و در غرب هند متوقف شد .
يعقوب ليث صفارى ( 247 - 265 ق . ) نيز به عنوان نخستين امير مسلمان ايرانى تا حدودى
( 1 ) . گرديزى ، پيشين ، ص 152 .
( 2 ) . ر . ك : تاراچند ، پيشين ، ص 71 .
( 3 ) . مينو سليمى ، پيشين ، ص 151 ؛ محمد تقى جمشيدى بروجردى ، علل ريشه‌اى درگيرى مسلمانان و هندوها ، ص 24 .
( 4 ) . پس از قرن چهارم هجرى در نتيجه عدم ثبات سياسى ايران بسيارى از علماى دينى و مذهبى مجبور به مهاجرت از اين ديار شدند . سرزمين هند با پراكندگى فرهنگى خود منطقه ايده‌آلى براى اين گروه بود و آنها را به سوى خود جذب نمود . اين گروهها در قالب هيأتهاى مذهبى ناقل فرهنگ اسلامى بودند و عملكرد آنها بسيار كارآمد بود و تحول مذهبى اين مناطق را در پى داشت . كوچ و مهاجرت تعداد عظيمى از ايرانيان به شبه قاره از قرن هفتم و هشتم هجرى نيز نقش بى بديلى در انتشار اسلام در سرزمين هند داشت .
( 5 ) . ابوريحان بيرونى ، تحقيق ماللهند ، ترجمه اكبر دانا سرشت ، ص 12 .