تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٤١
درس پنجم : تحوّل در نظام اخلاقى و فرهنگى جامعه
درس پنجم : تحوّل در نظام اخلاقى و فرهنگى جامعه
درس پنجم : تحوّل در نظام اخلاقى و فرهنگى جامعه
پيروزى مسلمانان در چارچوب وقايع تاريخى ايران تازگى نداشت ، ولى تأثير دين اسلام در تحول فرهنگى جامعه ايران كاملًا ملموس و محسوس بود . جانشينان اسكندر ( 330 - 323 ق . م ) پس از تسخير ايران زمين در صدد ايجاد دگرگونيهايى در فرهنگ ايرانيان برآمدند و براى مدتى هم توانستند فرهنگ هلنيسم « 1 »
را در ايران اشاعه بخشند ؛ اما مردم ايران سيطرهء فرهنگ و تمدن يونانيان را تاب نياوردند و فرهنگ و سنت خويش را احيا نموده ، جايگزين آن ساختند « 2 »
.
بايستى اذعان داشت كه ورود مسلمانان به ايران متمايز از آنها بود . دين اسلام جامعه ايران و فرهنگ و تمدن اين سرزمين را با مسائل تازه‌اى روبه‌رو ساخت ؛ به طورى كه با رسوخ عناصر جديد در پيكرهء جامعه يك دگرگونى فرهنگى را شاهد هستيم . « 3 »
البته جامعه ايران با انعطاف ويژه خود ، هسته اوليه و موجوديت خويش را حفظ كرد « 4 »
و با ايجاد همبستگى ميان عناصر فرهنگى از انقراض فرهنگ و تمدن گذشته خويش پيشگيرى نمود .
با ورود اسلام ارتباط تنگاتنگى ميان ايرانيان و مسلمانان حاصل شد و فرهنگ عربى و ايرانى در هم آميخت و از آن جريان جديدى به نام فرهنگ اسلامى متبلور گشت .
( 1 ) . از فرهنگ و تمدن يونانيان با عنوان « فرهنگ هلنيسم » ياد مىشود .
( 2 ) . زرين‌كوب ، تاريخ ايران بعد از اسلام ، ص 227 .
( 3 ) . عيسى صديق ، تاريخ فرهنگ ايران ، ص 23 .
( 4 ) . برتولد اشپولر ، تاريخ اجتماعى ايران ، ص 240 .