تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٤٠
مهاجرت گسترده مسلمانان به ايران
- به لحاظ نظامى نفوذ مسلمانان را تقويت مىكرد و در مواقع مورد نياز ، نيروهاى پشتيبانى آماده‌اى در اختيار آنها مىگذاشت . در ضمن بدين نحو از يكپارچگى و هماهنگى ايرانيان كاسته مىشد .
- به لحاظ فرهنگى با اختلاط و آميزش ايرانيان و مسلمانان زمينه مساعدى براى رواج و نشر دين اسلام فراهم مىآمد . مناطقى كه مسلمانان در آنجا ساكن مىشدند ، به مراكز تعليم اسلامى مبدل گرديده ، به صورت گاهواره تمدن نوين در مىآمدند . در نتيجه ، اشاعه اسلام در ميان اقشار گوناگون فزونى مىيافت .
- به لحاظ اقتصادى نيز اين امر بهره‌ورى مستقيم از منابع مادى به ويژهء اراضى مناسب و حاصلخيز سرزمينهاى متفرقه را به همراه داشت .
قبايل عرب مسلمان در مقابل جامعه ايرانى هم تأثيرگذار بودند و هم تأثيرپذير ، و ما يك امتزاج و نزديكى را بين آداب و رسوم و سنن عربى و فرهنگ بومى ايرانيان شاهد هستيم .
البته به تدريج با مطرح شدن پان عربسيم سنتى « 1 »
تنشى اساسى ميان قبايل عرب و توده مردم شكل گرفت كه عاقبت ناخوشايندى براى دستگاه خلافت اموى در پى داشت . « 2 »
بازخورد سياست‌هاى نژاد گرايانه واليان دست نشانده دستگاه اموى و تحريكات برخى قبايل متعصب عرب ، اعتراض همه جانبه مردم ايران در قالب نهضتهاى شعوبى بود . اوج تعارض ميان عرب و عجم در عرصه فرهنگى به خصوص در آثار ادبى متجلّى شد . « 3 »
پرسش
1 . اداره امور كشور پس از ورود مسلمانان به ايران چگونه بود ؟
2 . اوضاع اجتماعى توده مردم چه تغييرى نسبت به سابق يافت ؟
3 . روند مهاجرت در دوران خلفاى راشدين و دوران امويان را بررسى كنيد .
4 . تأثيرات مهاجرت قبايل مسلمان به ايران را شرح دهيد .
( 1 ) . بذر پان‌عربسيم سنتى در عصر خليفه دوم پاشيده شد كه بر اساس آن تمام قبايل غير عرب را از مدينه بيرون راند . اين ايده در دورهء اموى احيا گرديد و امويان بر اساس آن قوم عرب را بر هر قوم برتر دانسته ، سيادت مىبخشيدند .
( 2 ) . منظور شكل‌گيرى نهضت عباسيان است كه به سقوط دستگاه خلافت اموى انجاميد .
( 3 ) . ر . ك : حسنعلى ممتحن ، نهضت شعوبيه ، ص 156 .