تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ٢٨
نارضايتى مردم از حكومت ساسانيان
گرايش مردم ايران به دين اسلام چندان معجزه‌آسا و شگفت‌انگيز نبود . چنين تجددى زمينه‌اى عميق داشت كه بايستى به دقت به آن توجه كرد .
نارضايتى مردم از حكومت ساسانيان
نارضايتى مردم از حكومت ساسانيان
نابسامانى وضعيت جامعه ساسانى بسيار مشهود بود . مردم كه بر اثر فشار جنگها ، چند دستگى هيئت حاكمه و به ويژه تحميل مالياتها و قوانين مذهبى توسط اشراف و موبدان بسيار در سختى و رنج بودند ، براى رهايى از اين اوضاع لحظه شمارى مىكردند .
شهيد مطهرى « ناراضى بودن مردم از وضع دولت و آيين و رسوم اجحاف‌آميز آن زمان » را مهم‌ترين عامل شكست امپراتورى ساسانى و از شاخصهاى مهم استقبال عامه مردم از دين اسلام مىداند . « 1 »
نظام استبدادى حاكم بر ايران ريشه‌هاى همگرايى ملت و دولت را خشكانده بود . « 2 »
حاكميت نظام طبقاتى كه مزاياى اجتماعى و فرهنگى را در انحصار قشرى خاص قرار داده بود ، چنان فضايى را فراهم ساخته بود كه انبوه مردم ايران پذيرش اسلام را به چشم رهايى از بندهاى خويش مىديدند .
جاه‌طلبى ، بدعتهاى دينى و همراهى بزرگان دينى با اشراف در تاراج و چپاول اموال عمومى ، توده مردم را از كيش زرتشتى بيزار ساخته و باعث شكل‌گيرى تعارضى شديد ميان عامه مردم با دستگاه مذهبى موبدان شده بود . « 3 »
دورى موبدان از اصول و ارزشهاى دينى و رخنهء فساد و اختلاف ميان آنها ، دين زرتشتى را از درون به تزلزل و انحطاط رسانده بود .
شالوده و بنيان ضعيف بناى پوسيده ساسانى - موبدى با لرزشى فرو ريخت « 4 »
و بخش عظيمى از پيروان مذهب زرتشت در كوتاهترين زمان رو به دين اسلام نهادند . در نتيجه مردم كه از نابسامانى اوضاع اجتماعى ، سياسى ، اقتصادى و مذهبى جامعه به تنگ آمده و به واقع چشم به
( 1 ) . مرتضى مطهرى ، خدمات متقابل اسلام و ايران ، ص 98 .
( 2 ) . عبدالحسين زرين‌كوب ، تاريخ مردم ايران : كشمكش با قدرتها ، ص 537 .
( 3 ) . نفيسى ، پيشين ، ص 35 و 36 .
( 4 ) . على شريعتى ، شناخت و تاريخ اديان ، ص 136 .