تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — الصفحة ١٠٦
گچ برى
بر جاى مانده از دوره اسلامى بيانگر اين واقعيت است .
كاشى كارى
كاشى كارى
چنان كه اشاره شد ، ايرانيان در امور هنرى از ذوق و قريحه مثال زدنى بهره‌مند بودند . اين ذوق هنرى در تزئينات مختلف معمارى به خصوص كاشى كارى جلوه‌گر شده است هنرمندان ايرانى ابداعات فراوانى در نحوه پوشانيدن سطوح با كاشى از خود نشان داده‌اند .
پروفسور ارنست كونل در اين زمينه مىنويسد :
كاملًا قطعى است كه ايران موطن اصلى اين صنعت جديد ( كاشى كارى ) بوده [ است ] . « 1 »
به نظر مىرسد اوج هنر كاشى كارى در ايران در عصر تيموريان نمود و بروز يافته است .
در اين دوره با وجود غارت و مردم كشى تيمور ، به واسطه جانشينان هنردوست وى هنر و هنرمندان رشد و نمو يافتند . بناهايى مانند مقبره امير تيمور و گورستان شاه زنده در سمرقند و مسجد گوهرشاد در كنار آرامگاه امام رضا ( ع ) نمونه بارزى از آثار هنرى است كه گوياى هنر كاشيكاران ايرانى مىباشند .
گچ برى
گچ برى
به استناد آثار بر جاى مانده از ايران باستان ، ايرانيان در هنر گچ برى مهارت بسيار داشته‌اند « 2 »
.
زينت كارى با گچ يا گچ برى از اواخر سده پنجم هجرى رونق بسيار يافت ؛ به طورى كه معماران ايرانى همان نقشهاى حاصل از آجركارى را با گچ بريهاى زيبا مزيّن مىساختند .
ارنست كونل چنين مىنگارد :
هنرمندان و صنعتگران ايرانى قرنهاى دهم تا دوازدهم م . استادى و توانايى خود را در گچ برى به حدى رسانده‌اند كه در آرايش دادن عمارتها و كاخ‌ها و حتى منازل شخصى به كار برده‌اند . در رنگ‌آميزى نيز آنها به حدى مهارت به خرج داده‌اند كه گچ برى آنها شبيه لوحه‌هاى نقاشى و ميناكارى كتابهاى خطى آن زمان گرديده است . « 3 »
( 1 ) . ارنست كونل ، هنر اسلامى ، ترجمه هوشنگ طاهرى ، ص 86 .
( 2 ) . از آثارى كه كارشناسان آلمانى در ويرانه‌هاى تيسفون به دست آوردند ، چنين بر مىآيد كه ايرانيان در به كار بردن گچ‌براى تزئين بناهاى خود اطلاع كاملى داشته‌اند .
( 3 ) . ارنست كونل ، پيشين ، ص 54 .