تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ٦٧

منشأ كمالات نفسانى

امام رضا ( ع ) از نظر علمى به آن مقام و الا و بىنظير دست يافته ، تنها در سايه بندگى خدا و پرهيزگارى و رعايت حدود الهى بوده است . پيش از اين ، رهنمود بسيار ارزندهء آن حضرت به برادرش زيد را ياد آور شديم « 1 »

كه فرمود :

« يا زَيْدُ اتَّقِ اللَّهَ فَانَّهُ بَلَغْنَا مابَلَغْنا بِالتَّقْوى » « 2 »

اى زيد ، از خدا بترس ! ما به هر مقامى دست يافته‌ايم در سايهء تقوا بوده است .

مردى به امام رضا ( ع ) گفت : سوگند به خدا ، بر روى زمين از نظر پدر ، كسى گرامىتر از شما نيست . امام فرمود :

« التَّقْوى شَرَّفَتْهُمْ وَ طاعَةُ اللَّهِ احْظَتْهُمْ » « 3 »

پرهيزگارى ، آنان را بزرگوار و گرامى داشته و طاعت خداوند ايشان را صاحب مقام كرده است .

مرد ديگرى به او گفت : سوگند به خدا ، تو بهترين مردم هستى ! امام ( ع ) فرمود :

« لا تَحْلِفْ يا هذا ! خَيْرٌ مِنى مَنْ كانَ اتْقى لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ اطْوَعَ لَهُ . وَاللَّهِ ما نُسِخَتْ هذِهِ الْآيَةُ : وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا انَّ اكْرَمَكُمْ عِنْدَاللَّهِ اتْقيكُمْ » « 4 »

فلانى ! سوگند ياد نكن . بهتر از من كسى است كه تقوايش بيشتر و نسبت به خداوند فرمانبردارتر باشد . به خدا سوگند ، اين آيه نسخ نشده است : « و شما را تيره‌ها و قبيله‌ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد ؛ گرامىترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست » .

مىبينيم امام ( ع ) در هر سه مورد ، اساس همهء موفقيتها ، پيشرفتها و كمالات را تقوا و طاعت و بندگى خدا مىداند و با صراحت مىفرمايد : اگر ما به مقامى رسيده و به كمالى دست يافته‌ايم در پرتو تقوا بوده است ، و اين يك اصل كلّى و عمومى است . ما هم اگر بخواهيم موقعيت و منزلتى نزد خداوند پيدا كنيم و چشمه سارهاى علم و حكمت در سرزمين دل و زبانمان به جريان بيفتد راهى جز تقوا پيشگى و اطاعت و بندگى خدا نداريم .

( 1 ) - ر . ك : درس چهارم .

( 2 ) - عيون اخبار الرضا ( ع ) ، ج 2 ، ص 260 .

( 3 ) - بحارالانوار ، ج 49 ، ص 95 .

( 4 ) - همان . آيه در سوره حجرات ( 49 ) ، آيهء 13 مىباشد .