تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ٢٤

نام ، كنيه و القاب

نام پيشواى هشتم « على » ، كنيه‌اش « ابوالحسن » و القابش عبارت است از : « رضا » ، « صابر » ، « زكىّ » ، « ولىّ » ، « وفىّ » ، « صدّيق » ، « رضىّ » ، « فاضل » ، « سراج اللَّه » ، « نورالهُدى » ، « قرّة عين المؤمنين » و غيراينها « 1 »

؛ ولى مشهورتر از همه « رضا » است .

دربارهء لقب « رضا » از دو جهت بين مورخان و محدثان اختلاف است :

1 - از اين جهت كه چرا آن حضرت بدين لقب ناميده شده است . در اين ارتباط چند قول ذكر شده است :

الف - بدان جهت كه امام ( ع ) در آسمان مرضىّ خدا و در زمين ، پسنديده رسول خدا ( ص ) و امامان پس از آن حضرت است .

ب - بدين جهت كه موافقان و مخالفان نسبت به آن گرامى اتفاق نظر داشتند و از امامتش خشنود بودند .

ج - از آن رو كه مأمون از ولايتعهدىاش خشنود گشت . « 2 »

2 - از اين جهت كه اين لقب از ناحيهء چه كسى به امام ( ع ) داده شده است ؟

از بعضى منابع استفاده مىشود كه اين لقب را مأمون به امام رضا ( ع ) داده است . « 3 »

وى براى از ميان برداشتن علويان كه مردم رابه « الرّضا من آل محمّد ( ص ) » دعوت مىكردند دستور داد به پيشواى هشتم « رضا » بگويند تا شعار علويان را بر آن حضرت تطبيق دهد و به علويان بنماياند كه اينك با ولايتعهدى آن گرامى خواستهء شما تحقق يافته است و آن كسى را كه شما مىخواستيد ، من بر مسند كار آورده و در صدد واگذارى خلافت به او هستم .

اين نظر هر چند ممكن است از نظر تاريخى درست باشد و مأمون نخستين كسى باشد كه باانگيزه‌هاى سياسىامام ( ع ) را « رضا » ناميده‌است ؛ ولى از نظر روايات مردود است . احاديث بيانگر اين است كه لقب « رضا » از سوى خدا ، پيامبر ( ص ) و حضرت موسى بن جعفر ( ع ) به پيشواى هشتم داده شده است . احمد بن محمد بن ابونصر بزنطى مىگويد : به امام جواد ( ع ) عرض كردم : گروهى از مخالفان شما مىپندارند كه مأمون لقب

( 1 ) - ر . ك : الفصول المهمّة ، ص 244 و مناقب ، ج 4 ، ص 366 .

( 2 ) - ر . ك : مناقب ، ج 4 ، ص 367 و بحارالانوار ، ج 46 ، ص 10 .

( 3 ) - ر . ك : الفخرى ، ص 217 ؛ البداية و النهاية ، ج 10 ، ص 258 و كامل ، ابن اثير ، ج 6 ، ص 326 .