تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ١٩٥
5 - پذيرش ولايتعهدى به صورت مشروط
درس بيست و دوّم : : سياستها و تدابير امام رضا ( ع ) ( 2 )
درس بيست و دوّم : : سياستها و تدابير امام رضا ( ع ) ( 2 )
در درس پيش به پاره‌اى از سياستها و تدابير امام رضا ( ع ) در ارتباط با مسألهء ولايتعهدى اشاره كرديم . اينك ادامهء بحث .
5 - پذيرش ولايتعهدى به صورت مشروط
5 - پذيرش ولايتعهدى به صورت مشروط
حضرت رضا ( ع ) ولايتعهدى را بطور مشروط پذيرفت نه مطلق . اين شرايط عبارت است از اين كه : در امور حكومتى هيچ گونه امر و نهى نكند ، فتوايى ندهد ، قضاوتى نكند ، در نصب و عزل افراد دخالتى نداشته باشد و هيچ يك از قوانين و شرايط جارى را تغيير ندهد . « 1 »
مأمون كه هنوز به عمق اين شرايط پى نبرده بود و آنها را فعلًا قابل تحمل مىدانست و فكر مىكرد در آينده مىتواند امام ( ع ) را به تدريج به صحنهء فعّاليتهاى سياسى و حكومتى بكشاند ، شرايط امام ( ع ) را پذيرفت . غافل از آن كه با پذيرفتن آنها بر بسيارى از نقشه‌هاى خود خطّ بطلان مىكشيد . زيرا در پيش گرفتن چنين روش منفى از سوى امام ( ع ) - آن هم در منصب ولايتعهدى - بدين معناست كه :
الف - حكومت موجود ، مشروعيّت و حتّى صلاحيّت آن را ندارد كه چهره‌اى مانند على بن موسى ( ع ) با آن همكارى نمايد . و گرنه معنا ندارد وى همكارى با حكومتى را كه ولايتعهدى آن را پذيرفته است ردّ كند .
ب - آنچه پس از اين از هيأت حاكمه سرمىزند ، هيچ گونه ارتباطى با آن حضرت
( 1 ) - ر . ك : مناقب ، ج 4 ، ص 363 .