تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ١٨٩

3 - تماس با پايگاههاى مردمى در طول سفر

يك سو ، احتمال طولانى شدن اين سفر مىرفت ؛ از سوى ديگر ، او كه مىبايست در آينده زمام حكومت اسلامى را به دست گيرد لازم بود فرزند خود را كه پس از وى عهده‌دار رهبرى جامعه خواهد شد نزد خود ببرد و زمينه‌هاى حكومت آينده‌اش را فراهم كند .

در حالى كه امام ( ع ) اين كار را نكرد و به تنهايى تن به اين سفر داد و در حقيقت به مأمون فهماند كه وى نه تنها به آينده اين دعوت خوشبين نيست ؛ بلكه اين سفر را يك سفر خطرناك مىداند و چه بسا اگر فرزندش را با خود ببرد جان او نيز به خطر افتد .

بويژه با در نظر گرفتن اين نكته كه هر كدام از علويان مانند محمّد بن جعفر و همراهان و محمد بن محمد بن زيد و . . . كه راهى مرو شدند ، جان سالم بدر نبرده و بازنگشتند .

3 - تماس با پايگاههاى مردمى در طول سفر

در عين آن كه مأمون تمامى تلاش خود را براى قطع رابطه معنوى و عاطفى ميان امام رضا ( ع ) و امت در جريان سفر به خراسان به كار برده و حتى خط سير آن گرامى را از مدينه تا مرو مشخص كرده بود ، حضرت رضا ( ع ) در هر فرصتى با پايگاههاى مردمى خويش تماس مىگرفت و با گفتار و كردار و ارائه كرامات و معجزات ، حقّانيت و امامت خود را به اثبات مىرسانيد ، رهبرى خويش را تداوم رسالت رسول خدا ( ص ) مىدانست و مشروعيت خلافت را از ديگران سلب مىكرد .

پيش از اين با نمونه‌هايى از اين سياست امام ( ع ) آشنا شديم . « 1 »

آنچه لازم است در اين جا به عنوان تكميل ، مورد اشاره قرار گيرد جريان گفتگوى آن حضرت با مردم نيشابور است .

بدون شك ديدار امام ( ع ) با دههاهزارتن از دوستداران علم وحديث و شيفتهء اهل‌بيت ( ع ) تصادفى نبود ، همان‌گونه كه‌بيان آن روايت معروف و يادآورى سلسله‌اسنادآن بىحساب نبود .

على بن موسى الرّضا ( ع ) در اين جمع بىنظير به موعظه و نصيحت و يادآورى مسايل

( 1 ) - ر . ك : درس هيجدهم .