تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ١٨٣
بازتاب اقدام مأمون
علاوه بر جهات ياد شده ، اثرات و فوايد مهمّ ديگرى بر پذيرفتن ولايتعهدى امام رضا ( ع ) مترتب است كه در درسهاى آينده بدانها خواهيم پرداخت .
بازتاب اقدام مأمون
بازتاب اقدام مأمون
قضيّهء ولايتعهدى امام رضا ( ع ) در جامعهء اسلامى آن روز بازتابهاى متفاوتى داشت .
علويان و مردم مدينه از آن استقبال كرده دست از مخالفت و شورش عليه دستگاه برداشتند و تا زمانى كه آن حضرت زنده بود قيامى از آنان سر نزد . وضع كوفه هم آن چنان بود كه يادآور شديم . « 1 »
در بغداد ، پايگاه و پايتخت عباسيان ، مردم در ابتدا دو دسته شدند :
جمعى به فرمان مأمون در مورد ولايتعهدى امام رضا ( ع ) و پوشيدن لباس سبز گردن نهادند ؛ ولى گروهى كه بيشتر آنان را عباسيان و هواداران آنان تشكيل مىداد از اين فرمان سرباز زدند و چون در ميان اين دسته تعدادى از رجال دولتى وجود داشت بر موافقان چيره گشتند .
آنان « حسن بن سهل » استاندار مأمون را از شهر رانده با « ابراهيم بن مهدى » معروف به « ابن شَكْلَه » يكى از سرسخت‌ترين دشمنان على ( ع ) بيعت كردند . « 2 »
آنان در توجيه مخالفت خود مىگفتند : مأمون با اين اقدامش خلافت را از ميان فرزندان عبّاس خارج كرده و جامهء سياه را كه شعار پدرانش بوده رها نموده است ؛ بنابراين شايستگى خلافت را ندارد . « 3 »
( 1 ) - ر . ك : درس چهاردهم .
( 2 ) - ر . ك : الحياة السّياسية للامام الرّضا ( ع ) ، پانوشت . درباره ناصبى بودن « ابن شكله » همين بس كه وى به هنگام مرگش‌وصيت كرده بود مال فراوانى ميان فرزندان صحابه بجز فرزندان على ( ع ) تقسيم كنند ( نزهة الجليس ، ج 1 ، ص 404 به نقل : الحياة السياسيّة للامام رضا ( ع ) ، ص 384 ) . شايد علت بيعت با ابن شكله هم خصوصيت كينه‌توزى و دشمنى وى با اهل بيت ( ع ) بوده است و گرنه او جز شرابخوارى و آوازخوانى حرفه و هنر ديگرى نداشت .
( 3 ) - كامل ، ابن اثير ، ج 6 ، ص 341 .