تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ١٥٣
ج - خالى كردن صحنه از وجود امام رضا ( ع )
چه در ميان علويان و چه در ميان غيرآنان - از نظر داشتن شرايط رهبرى و كمالات نفسانى به پايهء آن حضرت نمىرسيد .
نتيجهء اين سياست اين شد كه پس از قضيّهء ولايتعهدى امام ( ع ) ، جنبشها و سروصداهاى علويان در تمامى ولايات و شهرها به خاموشى گراييد و جز شورش عبدالرّحمان بن احمد در يمن - كه آن هم معلول ستم حاكم آن سامان بود و با وعده مأمون مبنى بر جامهء عمل پوشيدن به خواستهء وى پايان پذيرفت - هيچ قيامى از جانب علويان صورت نگرفت . « 1 »
ج - خالى كردن صحنه از وجود امام رضا ( ع )
ج - خالى كردن صحنه از وجود امام رضا ( ع )
بدون شك ، مهمترين انگيزه مأمون از اين اقدام ، شخص على بن موسى ( ع ) و خالىكردن صحنه از وجود آن حضرت بود . زيرا امام رضا ( ع ) قدرتمندترين و متنفذترين چهره‌اى بود كه براى دستگاه خلافت به عنوان يك خطر جدّى به شمار مىآمد . مأمون در رابطه با امام رضا ( ع ) چند هدف را دنبال مىكرد .
آن كه بزرگترين خطرى را كه از جانب شخصيّت بىهمتاى امام رضا ( ع ) وى را تهديد مىكرد از سر راه خود بردارد و امام را در وضعيّتى قرار دهد كه نتواند مردم را به انقلاب عليه حكومت خودكامهء او دعوت كند .
مأمون در سخنى خطاب به عباسيان به اين انگيزه خويش اشاره مىكند و مىگويد :
ما ترسيديم اگر او را بدين حال رها كنيم از جانب وى چنان شكافى در كار ما پديد آيد كه
توان بستن آن را نداشته باشيم و بلايى بر سر ما فرودآيد كه غيرقابل تحمّل باشد . « 2 »
آن كه امام را - كه به تعبير خود آن حضرت خطش در خاور و باختر خوانده مىشد « 3 »
و به‌اعتراف مأمون ، بيش از هر كس مورد رضايت عام و خاص بود « 4 »
- تحت‌نظر بگيرد و از نزديك كليّهء فعّاليتهاى آن حضرت را كنترل كند . شايد يكى از انگيزه‌هاى مأمون از تزويج دخترش « امّ حبيبه » به‌امام‌رضا ( ع ) همين‌بود كه‌ازداخل جاسوسى مطمئن بر حضرت بگمارد .
( 1 ) - الحياة السّياسيّة للامام الرّضا ( ع ) ، ص 226 .
( 2 ) - عيون اخبار الرضا ( ع ) ، ج 2 ، ص 181 و بحارالانوار ، ج 49 ، ص 183 .
( 3 ) - ر . ك : بحارالانوار ، ج 49 ، ص 155 .
( 4 ) - ر . ك : الحياة السّياسيّة للامام الرضا ( ع ) ، ص 212 .