تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — الصفحة ١٤٤

2 - وفاى به نذر

حسين ( ع ) را به شهادت رساندند . « 1 »

در هر صورت نمىتوان اين نظريه را پذيرفت و گفت منشأ پيشنهاد ولايتعهدى امام‌رضا ( ع ) از سوى مأمون حق گرايى و تشيع وى بوده است .

2 - وفاى به نذر

بعضى از بزرگان و محدثان شيعه مانند شيخ صدوق و برخى از مورخان اهل سنّت مثل ابوالفرج اصفهانى و شبلنجى اين اقدام مأمون را ناشى از عهد و نذرى مىدانند كه وى با خداى خود كرده بود . « 2 »

شيخ صدوق داستان نذر مأمون را از زبان خود او چنين نقل مىكند :

زمانى كه برادرم امين مرا احضار كرد و من نرفتم ، على بن عيسى را با لشكرى فرستاد تا مرا دست بسته به بغداد ببرد .

از سوى ديگر ، در نواحى « سجستان » و « كرمان » شورشهايى شده بود كه من براى سركوبى شورشگران لشكرى فرستادم ولى شكست خورد . شورشگر ديگرى بر ناحيهء خراسان تسلّط يافت .

تمامى اين اخبار و حوادث در يك هفته براى من پيش آمد . وقتى به اطرافيان و سران سپاهى نگريستم جز ضعف و سستى از آنها نديدم . يقين پيدا كردم كه توان مقاومت در برابر برادرم را ندارم . از اين رو ، براى نجات خودم نخست تصميم گرفتم به پادشاه كابل پناهنده شوم ، امّا با خود گفتم او فردى كافر است و چه بسا در قبال پول از برادرم مرا به وى تسليم كند .

در چنين شرايط دشوارى راهى جز اين به ذهنم نرسيد كه در پيشگاه خدا از گناهان خويش توبه كنم و از او براى رفع اين مشكلات كمك بگيرم .

دستور دادم آبى آوردند ، بدنم را تطهير كردم ؛ سپس لباسهاى پاكيزه سفيدى پوشيدم و چهار ركعت نماز به جاى آوردم و آنچه از قرآن حفظ بودم خواندم و ميان خود و خداى خود عهد كردم كه اگر خداوند امر خلافت را به من مرحمت فرمايد و مرا بر برادرم پيروز گرداند ، خلافت را در بستر خودش كه خداوند مقرر كرده است قرار دهم .

( 1 ) - سيرى در سيره ائمه اطهار ( ع ) ، ص 202 .

( 2 ) - ر . ك : عيون اخبار الرّضا ( ع ) ، ج 2 ، ص 177 ؛ مقاتل الطالبيين ، ص 357 و نورالابصار ، ص 316 .