المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٨

لغات در اسم

است .

قوله : بضمّ الهمزة و كسرها : يعنى و كسر همزه .

قوله : بضمّ السّين و كسرها : يعنى و كسر سين .

قوله : و سمى كرضى : بكسر راء و الف مقصوره .

قوله : و قد نظمتها : ضمير مفعولى به لغات اسم راجع است .

متن : « 19 »

و فعل امر و مضىّ بنيا * و اعربوا مضارعا ان عريا

تجزيه و تركيب

فعل امر : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .

و مضىّ : معطوف است به « امر » .

بنيا : به صيغه تثنيه مجهول ، خبر است براى مبتداء مذكور .

و اعربوا : فعل و فاعل ، معطوف است به جمله اسميّه .

مضارعا : مفعول است براى « اعربوا » .

ان : شرطيّه .

عريا : الف آن اطلاقى بوده و فعل شرط مىباشد و جواب شرط بقرينه « اعربوا » محذوف است .

ترجمه :

و فعل امر و ماضى مبنى بوده و فعل مضارع را اگر عارى باشد معرب نموده‌اند

شرح عربى :

و فعل امر و مضىّ بنيا ، الاوّل على السّكون ان كان صحيح الآخر و على حذف آخره ان كان معتلا و الثّانى على الفتح ما لم يتّصل به واو الجمع ، فيضمّ او ضمير رفع متحرّك ، فيسكن .

و اعربوا ، على خلاف الاصل فعلا مضارعا ، لشبهه بالاسم فى اعتوار المعانى المختلفة عليه كما قال فى التّسهيل و لكن لا مطلقا ، بل ان عريا .