المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٧

لغات در اسم

و فراوان مىباشد زيرا معرب عبارتست از كلمه‌اى كه از شباهت سابق الذّكر سالم و عارى باشد مثل دو كلمه « ارض » و « سما » و پرواضح است وقتى اسمى هيچيك از شباهات ياد شده به حرف را نداشته باشد برطبق اصل اوّلى بايد معرب گردد .

لغات در اسم

لغات در اسم

كلمه « اسم » داراى لغاتى است كه ذيلا ذكر مىشوند :

1 - سما : بضمّ سين با الف مقصوره .

2 - اسم : بضمّ همزه .

3 - اسم : بكسر همزه .

4 - سم : بضمّ سين .

5 - سم : بكسر سين .

6 - سمى : بروزن رضى .

شارح گويد :

شش لغت در « اسم » را در بيتى به اين گونه بنظم درآوردم :

اسم بضمّ الاوّل و الكسر * مع همزة و حذفها و القصر

يعنى اسم را با ضمّه اوّلش و كسر آن بخوان يك بار با همزه مضموم و مكسور و بار ديگر با حذف همزه بلكه با سين مضموم و مكسور قرائت نما و بار سوّم با الف مقصوره و سين مضموم و مكسور بخوان .

قوله : و معرب الاسماء : از قبيل اضافه صفت بموصوف است و تقدير آن الاسماء المعربه مىباشد .

قوله : اخّره : ضمير فاعلى به مصنّف و ضمير مفعولى به معرب راجع است .

قوله : بخلافه : يعنى بخلاف معرب .

قوله : لانّه قد سلما من شبه الحرف السّابق : ضمير در « لانّه » به معرب راجع