المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨٨
بيان شباهت وضعى و معنوىاسم به حروف
شرح عربى :
كالشّبه الوضعى ، بان يكون الاسم موضوعا على حرف واحد او حرفين كما هو الاصل فى وضع الحرف كما فى اسمى « جئتنا » و هما « التّاء » و « نا » ، فانّهما اسمان و بنيا لشبههما الحرف فيما هو الاصل ان يوضع الحرف عليه و نحو « يد » و « دم » اصله ثلاثة .
و كالشّبه المعنوى ، بان يكون الاسم متضمّنا معنا من معانى الحروف سواء وضع لذلك المعنى حرف ام لا .
فالاوّل كما فى « متى » فانّها اسم و به نيت لتضمّنها معنى ان الشّرطيّة او همزة الاستفهام .
و الثّانى كما فى « هنا » فانّها اسم و به نيت لتضمّنها معنى الاشارة الّذى كان من حقّه ان يوضع له حرف لانّه كالخطاب .
و انّما اعرب « ذان » و « تان » لانّ شبه الحرف عارضه ما يقتضى الاعراب و هو التّثنية الّتى هى من خصائص الاسماء .
ترجمه و شرح :
بيان شباهت وضعى و معنوىاسم به حروف
بيان شباهت وضعى و معنوىاسم به حروف
مصنّف گويد :
از اقسام شباهت مدنى كه اسم را مبنى مىنمايد يكى از شباهت وضعى است همچون شباهتى كه در دو اسم واقع در « جئتنا » مىباشد .
شارح گويد :
شباهت وضعى آنست كه اسم از نظر وضع يك‌حرفى يا دوحرفى باشد چنانچه اصل وضع در حروف چنين است .
چنانچه در دو اسم « جئتنا » يعنى « تاء » فاعلى و « ناء » مفعولى اين گونه است يعنى تاء يك‌حرفى و « نا » دوحرفى مىباشد لذا ايندو مبنى شده‌اند و وجهش همانطوريكه اشاره شد اينستكه در وضع اصلى حروف با آنها شبيه هستند يعنى چون اصل وضع حروف آنست كه يك‌حرف يا دوحرف داشته