المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨١
مبحث معرب و مبنىو تقسيم اسم به آن دو
شرح عربى :
هذا باب المعرب و المبنىّ
و الاسم منه ، اى بعضه متمكّن و هو معرب ، جار على الاصلى و بعضه الآخر غير متمكّن و هو مبنىّ ، جار على خلاف الاصل .
و انّما يبنى لشبه ، فيه ، من الحروف ، متعلّق بقوله ، مدنى ، اى مقرّب له .
و احترز به عن غير المدنى و هو ما عارضه ما يقتضى الاعراب كاىّ فى الاستفهام و الشّرط ، فانّها اشبهت الحروف فى المعنى ، لكن عارضها لزومها الاضافة .
ترجمه و شرح :
مبحث معرب و مبنىو تقسيم اسم به آن دو
مبحث معرب و مبنىو تقسيم اسم به آن دو
مصنّف گويد :
اسم بردو قسم است : معرب و مبنى .
اسم در صورتى مبنى مىشود كه به حروف شباهت مدنى داشته باشد .
شارح گويد :
كلمه « منه » در متن به معناى « بعضه » مىباشد يعنى لفظ « من جارّه » تبعيضيّه است بنابراين معناى عبارت چنين مىشود :
بعضى از اسماء متمكّن بوده كه به آن معرب نيز مىگويند ، اين اسماء براصل و قاعده اوّلى جارى هستند .
و برخى ديگر از آنها غير متمكّن يعنى مبنى هستند ، اين گونه اسماء بر خلاف اصل و قاعده مزبور جارى شدهاند .
توضيح و شرح
اساسا كلمات به اين منظور وضع و جعل شدهاند كه متكلّمين در وقت اداء مقصود بمخاطبين آنچه را كه نيّت و اراده كردهاند تفهيم نموده و در مقابل مستمعين نيز بواسطه گوش فرادادن به سخنان ايشان مطالبى را كه مراد است