المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦٥

علائم فعل

يا افعلى : مضاف و مضاف اليه ، معطوف است به تا « فعلت » .

نون اقبلنّ : مضاف و مضاف اليه ، معطوف است به تا « فعلت » .

فعل : مبتداء و « ينجلى » خبر آن مىباشد .

ترجمه :

فعل بواسطه تا در « فعلت » و « اتت » و يا در « افعلى » و نون در « اقبلنّ » آشكار و ظاهر مىگردد .

شرح عربى :

فقال :

بتاء الفاعل سواء كانت لمتكلّم ام مخاطب ام مخاطبة نحو فعلت .

و بتاء التّأنيث السّاكنة نحو اتت و من توضّاء يوم الجمعة فيها و نعمت .

و التّقييد بالسّاكنة يخرج المتحرّكة اللّاحقة للاسماء نحو ضاربة ، فانّها متحرّكة بحركة الاعراب و « لا » و « ربّ » و « ثمّ » .

و ياء المخاطبة نحو افعلى و هاتى و تعالى و تفعلين .

و نون التّأكيد ، مشدّدة كانت او محقّقة نحو : اقبلنّ و ليكونن .

فعل ينجلى ، اى ينكشف ، و به يتعلّق قوله « بتاء » .

و لا يقدح فى ذلك دخول النّون على الاسم فى قوله :

أقائلنّ احضروا الشّهودا .

لانّه ضرورة .

ترجمه و شرح :

مصنّف گويد :

يكى از علامت‌هاى فعل تاء فاعلى است .

شارح گويد :

اعمّ از اينكه تاء براى متكلّم وحده بوده همچون « فعلت » بضمّ تاء يا براى مخاطب نظير « فعلت » بفتح تاء و يا براى مفرد مؤنّث مخاطبه باشد مثل